Linh Nga Niê Kdăm
taytrung 4 tay trung quangcao1.gif Tây trung 1
1 2 3 4

Nối giữ hồn chiêng

Được viết bởi : Admin | Ngày 2015-27-08

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là kiệt tác truyền khẩu và phi vật thể nhân loại vào năm 2005, vinh dự là di sản thứ hai của Việt Nam sau nhã nhạc cung đình Huế. Nhưng những năm gần đây một bộ phận thanh niên ở các dân tộc vùng Tây Nguyên cũng đã bắt đầu tỏ ra thờ ơ, thậm chí tự ti với các nhạc cụ dân tộc của mình. Những giá trị văn hóa rất tự hào đang đứng trước nguy cơ phai nhạt và ngày càng mất dần bởi mặt tiêu cực của cơ chế thị trường. Trăn trở trong vấn đề gìn giữ và bảo tồn loại hình nghệ thuật đặc sắc của dân tộc mình, một số người tâm huyết đã tìm cách duy trì không gian văn hóa ấy.

Gửi “hồn” cho thế hệ trẻ

Tại làng Kontum Kpơng (phường Thắng Lợi, TP Kon Tum), tiếng chiêng vẫn đều đều ngân xa vào mỗi buổi chiều khi mặt trời đã khuất và người trên nương rẫy đã về. Và đó cũng là lúc đội cồng chiêng nhí do bà Y Blưh trực tiếp giảng dạy rộn rã cả lên.

Chúng tôi gặp Y Blưh khi bà đang say sưa bên những đứa trẻ, dạy từng nhịp điệu múa xoang và bẻ nắn từng âm thanh của tiếng chiêng cồng. Mặc dù năm nay đã 64 tuổi nhưng niềm say mê với âm nhạc truyền thống của dân tộc đã thôi thúc bà đứng lên trực tiếp giảng dạy với mong muốn bảo tồn không gian văn hóa cồng chiêng cho các thế hệ trẻ tiếp theo. Bà chia sẻ: “Đội cồng chiêng được thành lập từ năm 1988 bởi ông A Ngơ, năm nay ông A Ngơ đã ngoài 80 tuổi, không còn đủ sức truyền dạy cho các em nên tôi tiếp nối công việc”.

 
 
                                          

Hàng ngày những đứa trẻ sau giờ tan học hay những buổi chiều lên nương rẫy cùng cha mẹ, chúng lại tụ họp và trở về sân nhà bà Y Blưh để học đánh chiêng. Dạy cồng chiêng cho lứa tuổi nhí này rất khó, một phần vì các em còn chưa ý thức được việc gìn giữ và bảo tồn, phần vì các em còn ham chơi. Có nhiều em tập được một, hai buổi thấy khó bắt đầu nản. Những em không mang nổi chiếc cồng trên người đi loạng choạng vì nặng. Hay những em phải bỏ tập luyện để phụ mẹ lên rẫy, lên nương khiến việc duy trì tập luyện gặp khó khăn. Thế nhưng để thanh thiếu niên trong làng không rời xa những âm thanh truyền thống trong cuộc sống hiện đại, ông A Ngơ, bà Y Blưh và các giáo viên phụ trách của trường tiểu học trong phường đến nhà vận động các em và phụ huynh. Lúc đầu chỉ một vài em, sau đó nhờ sự động viên khuyến khích của cha mẹ, các em đã theo học ngày một nhiều. Bà Y Blưh kể: “Mình phải kiên nhẫn động viên để các cháu hiểu và yêu thích cồng chiêng. Phải tập cho các em nam biết các giai điệu khi đánh cồng, tập cho các em nữ múa xoang phải ăn khớp nhịp điệu, tiết tấu với bài cồng chiêng”.

Tình yêu với cồng chiêng và các điệu múa của dân tộc mình luôn thôi thúc bà tìm cách duy trì và bảo tồn, cho nên bà đã mời các em nhỏ ở Trường Tiểu học Võ Thị Sáu - nơi bà công tác giảng dạy trước đây về nhà để tập luyện. Chồng bà cũng hết mực ủng hộ nên đã mua 2 bộ, 1 bộ nhỏ tiếng vang, thanh, bổng gọi là Chêng Chrang; 1 bộ to tiếng trầm gọi là Chêng Brông. Không thể mang cồng chiêng đến trường để các em tập luyện được vì khá nặng và cồng kềnh nên bà đưa các em nhỏ về nhà tập vào mỗi buổi chiều tối hàng ngày. Ngày đó đội cồng chiêng rất nổi tiếng đi tham dự các cuộc liên hoan, giao lưu với bạn bè trong và ngoài tỉnh. Bây giờ các em đó đã lớn và có gia đình. Tiêu biểu trong số đội cồng chiêng ấy là Kali Chan. Hiện tại Kali Chan đang theo học đánh đàn T’rưng hiện đại ở TPHCM. 

Đến nay đội cồng chiêng nhí trong làng đã có hơn 30 em, tự tin trình diễn trong các dịp lễ hội của làng như: Phục sinh, Giáng sinh, mừng lúa mới, mừng nhà rông mới, lễ hội gùi nhỏ (ca ngợi chiếc gùi có ích cho đời sống của bà con dân tộc), Tết Trung thu, Tết Nguyên đán, các hội thi, ngày hội văn hóa các dân tộc thiểu số do thành phố tổ chức hay các cuộc giao lưu ở các trường... và là niềm tự hào cho cả làng mỗi khi có dịp đi biểu diễn.

Lan rộng mô hình 

Cồng chiêng không chỉ được bảo tồn ở làng Kontum Kpơng, cách thành phố Kon Tum hơn 20km về phía Tây, khi nhắc đến cồng chiêng người ta còn nhắc đến đội cồng chiêng nhí ở làng Lung Leng, xã Sa Bình, huyện Sa Thầy. Nơi lớp học đánh chiêng được mở vào mỗi buổi chiều và các thanh niên dân tộc Ja Rai đang hòa quyện say sưa cùng tiếng chiêng với tất cả niềm đam mê, say đắm.

Ông A Kiuh, già làng trực tiếp giảng dạy với sự hợp tác của Ban giám hiệu Trường Tiểu học Lê Văn Tám, lớp học đánh cồng chiêng được tập luyện vào mỗi buổi chiều. Thời gian đầu các em còn rất ngỡ ngàng, đánh chưa đúng vị trí và sai giai điệu, người truyền dạy phải kiên nhẫn, hướng dẫn từng động tác chậm rãi, làm lại từng điệu để các em dễ hiểu, dễ nhớ. Còn đội múa xoang thì được các bà, các mẹ trong làng chỉ dạy nhiệt tình, các em nữ đã nhanh chóng múa dẻo, nhịp nhàng theo tiếng cồng chiêng.

Nhớ lại khó khăn ban đầu vận động các em tập luyện, ông Nguyễn Minh Thuận, Chủ tịch UBND xã Sa Bình không quên nhắc lại: “Lúc đầu những đứa trẻ không thích nối nghiệp của ông cha, bởi thời buổi này có nhiều loại hình âm nhạc khiến trẻ thích hơn. Nhưng sau quá trình thuyết phục các em nếu không nối nghiệp thì loại hình văn hóa của dân tộc mình sẽ mất. Sau đó, các em tỏ ra rất thích thú với loại hình này. Đến tháng 9 năm nay, chúng tôi sẽ nhân rộng mô hình cồng chiêng nhí ra hai làng nữa là làng Kà Bây và làng Khúc Nar”.

Đội cồng chiêng nhí của làng đã đi vào nề nếp, cứ mỗi buổi chiều trước giờ tập các em lại rủ nhau đến đông đủ trước nhà già làng. Trẻ em háo hức, người già thì phấn khởi bởi họ tin một điều rằng loại hình âm nhạc truyền thống của dân tộc mình sẽ không bị thất truyền vì rất nhiều người trẻ còn nhiệt huyết và đam mê với cồng chiêng Tây Nguyên. Và đã bao lần trở lại với đại ngàn, đã bao chiều tôi lang thang đi tìm nữ thần Mặt trời và mỗi khi đứng chân trên mảnh đất này phóng xa tầm mắt, tôi lại thấy: Ôi! Tây Nguyên của mình sao hùng vĩ quá.

THÀNH SƠN

[...]
Xem tiếp

Luôn là mình em nhé

Được viết bởi : Admin | Ngày 2015-21-08

Tôi gặp Ploong Thiết lần đầu ở vòng chung kết cuộc thi Tiếng hát truyền hình tổ chức tại hòn đảo Tuần Châu xinh đẹp tỉnh Quảng Ninh, năm 2003. ( Chính từ lần ấy, Ban Giám khảo chúng tôi đã thuyết phục được Đài truyền hình Việt Nam, để từ lần sau, không chỉ mang tên Sao Mai, mà còn chia làm ba phong cách âm nhạc Thính phòng, dân ca, nhạc nhẹ, định hình cho đến bây giờ ).

Ploong Thiết đang theo học trung cấp thanh nhạc tại trường VHNT Quân đội Hà Nội ( lúc ấy trường mới chỉ có bậc cao đẳng) . Nhìn em gày gò, mảnh khảnh , tưởng chừng như việc học âm nhạc là gánh nặng quá sức chàng trai Paco quê ở cái thị trấn A Lưới xa xôi, chỉ được biết đến thời chống Mỹ cứu nước với bài hát nổi tiếng “ Cô gái Paco đi tải đạn” ( của nhạc sỹ Huy Thục). Người Pa Co ở quê và gia đình Thiết đều nghèo lắm, miếng cơm chưa đủ ngày hai bữa, áo mặc chưa đủ ấm những ngày đông ẩm ướt xứ Huế. Nhờ tham gia ca hát ở trường dân tộc nội trú mà Thiết có được cơ may tuyển đi học tại trường VHNT Quân đội, để cuộc đời của em lật sang một trang sách mới .

Quy định của Ban tổ chức là tuy ở cùng một khách sạn, nhưng giám khảo không được tiếp xúc với thí sinh. Nghe Thiết tập hát, muốn góp ý với em quá, tôi đành lén nhắn nhỏ để em tới phòng vào buổi tối. Và rồi giọng nam cao còn thô mộc, nhưng sáng khỏe của Ploong Thiết đã chinh phục được BGK ( có lẽ cũng thêm phần nhờ chiếc ching mà nhạc sỹ An THuyên – lúc đó đang là hiệu trưởng – bảo em mang theo và tôi khuyên em tự đệm thêm cho bài hát dân ca Paco của mình?) để giành giải ba, cùng với Ngọc Khuê, Khánh Linh… .Đấy là lần đầu tiên – cũng có lẽ là lần duy nhất) có một thí sinh dám tự tin mang đến cuộc thi hát cấp quốc gia một bài dân ca nguyên gốc của tộc người mình và hát một cách đắm say như thế.

Nhưng đó vẫn chưa phải là lần giọng hát Ploong Thiết gây cảm xúc mạnh với tôi. Trong một “ cuộc chơi” xuyên Việt của hãng oto Honda với  các văn nghệ sỹ cả nước, có Ploong Thiết tham gia. Đêm giao lưu ở khu du lịch Thác bảy nhánh ( Buôn Đôn, Đăk lak), giữa núi rừng mênh mông, tiếng suối chảy ầm ào và đống lửa rừng rực phun những tàn bụi than đỏ li ti vào đêm đen cao nguyên huyền bí, tiếng ơ ơ cao vút Thiết bất chợt cất lên cùng với âm vang sâu thẳm của chiếc ching núm, đã khiến không chỉ mọi người mà cả chính tôi, bị xúc động mãnh liệt ( nổi hết cả gai ốc). Còn em , đắm đuối trong chính cảm xúc từ tâm hồn mình được trở về tắm mình giữa không gian đại ngàn quen thuộc, đã hát như người bị “ nhập đồng”. Trong tiếng hát ấy có cả nỗi thảng thốt bị dồn nén, có cả niềm kiêu hãnh hoang dại về những gì mình có, lẫn niềm đắm say được cất tiếng hát giữa núi rừng của một người thiểu số ( Nhạc sỹ Y Phôn đã chẳng nói rất chính xác “ hát giữa mọi người không ngại ngần” đó sao?) . Có lẽ không mấy ai hiểu hết lời bài dân ca Paco nói gì, nhưng sự rung động từ  tình cảm và chất giọng vừa sáng khỏ, vừa ngọt ngào của chàng trai, tràn đến tâm hồn và trái tim mọi người thì rất rõ. Có sao đâu “ khi nào tiếng nói con người bất lực, thì hãy lặng im để cho âm nhạc lên tiếng” là thế mà.

Và với thành tích ấy, người con trai Paco ngày càng vững bước trên con đường đến với ca hát. Tốt nghiệp đại học, anh được giữ lại làm diễn viên Nhà hát Quân đội Hà Nội. Tiếng hát theo bước chân những người lính đến mọi nẻo đường, trên núi rừng Tây bắc, Việt bắc, Tây Nguyên hùng vĩ, ngoài biển đảo quanh năm nắng chói chang và lồng lộng gió, ở đồng bằng mênh mông lúa hay về chính quê hương A Lưới xa xôi thân thương của mình, Thiết vẫn giữ nguyên được giọng nam cao đầy truyền cảm. Kỹ thuật thanh nhạc tiếp thu được trong suốt 8 năm luyện giọng nơi giảng đường, không làm mất đi bản tính nồng nàn vốn có của nghệ thuật dân gian Tây Nguyên. Nhất là xúc cảm mãnh liệt của tâm hồn và trái tim em.

Dù có ở Hà Nội hay Đà Nẵng thì hãy luôn là mình em nhé.

 

[...]
Xem tiếp

Còn ai bảo vệ voi

Được viết bởi : Admin | Ngày 2015-17-08

Lần đầu tiên ở Việt Nam có một phiên toà chính thức xét xử những kẻ chặt đuôi, vặt trộm lông đuôi voi (nhiều khả năng bọn chúng đã giết voi không ít lần)

                                                                   Đăk Lăk là nơi duy nhất ở Việt nam còn có voi nhà

 Tôi không thạo lắm về internet. Nhưng, chuyến dọc ngang Tây Nguyên lần này, đi đâu cũng thấy những người quen của mình khóc thương voi… Có quản tượng phải thuê người đi tìm thủ phạm giết con voi lớn nhất Việt Nam của mình, có người kêu gọi lực lượng vũ trang cầm súng bảo vệ chú voi Pắc Cú (vừa bị chém 217 nhát) trước nguy cơ bị… cướp thịt. Thế là tôi bèn lên Google tìm kiếm với từ khoá “chặt đuôi voi”. Và, chỉ trong 0,05 giây, có 5.260.000 kết quả về sự tàn nhẫn không giới hạn của người mình với voi nhà. Tôi nghiệm ra, nếu gõ “giết voi” thì có nhiều vụ ở nước ngoài xen lẫn trong các thông số “nhà mạng” đem về, chứ “chặt đuôi voi” thì trên trời dưới đất, khắp cõi nhân gian chỉ có ở ta. Như thế đủ biết dư luận, báo chí quan tâm đến chuyện sát hại voi nhà lấy các phần thi thể đem bán (đặc biệt là lấy ngà và lông đuôi) tới mức nào.

Chuyện là thế này: tôi có hai anh bạn yêu voi đến chí tình chí nghĩa, đều sống và gắn bó với tỉnh Đắk Lắk. Lần gặp này, họ đều đang ngồi khóc voi. Hàng ngàn người lên tiếng khắp các diễn đàn xót xa cho thảm cảnh đàn voi nhà có thể sẽ tuyệt diệt trong một hai thập niên tới. Lần đầu tiên tôi vào Tây Nguyên, bấy giờ là năm 1997, quê hương của nghề săn bắt và thuần dưỡng voi rừng nổi tiếng khắp Đông Nam Á ấy đang có khoảng 500 con voi nhà. Lần này ghé qua, con số chỉ còn chưa đầy 1/10, tức 50 con, quá nhiều trong số này là voi bị thương, tàn phế, bị cưa ngà, vặt trụi lông hoặc cắt cụt mất cả đuôi vì cái gọi là “voi tặc” (những kẻ trộm, giết voi).

Anh Nguyễn Trụ là Giám đốc Khu du lịch sinh thái Thác Bảy Nhánh -Buôn Đôn, kiêm Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Đắk Lắk. Quản lý khu vực ven bờ sông Sê-rê-pốc rộng tới 50ha, công ty của anh Trụ có một con voi rất đẹp tên là Pắc Cú. Ngà dài và nhọn, voi ta sung mãn, trẻ trung, lại cực kỳ thân thiện với du khách. Vậy mà voi Pắc Cú bị những kẻ tàn độc tấn công trong một đêm mưa to gió lớn, thác nước ven cầu treo vượt sông Sê-rê-pốc gào rú đến rợn người. Xem xong chương trình “Chúng tôi là chiến sĩ” của VTV, chưa đến giờ đi ngủ, bà con trong buôn vẫn đang nghe ngóng cơn mưa rầm rập, thì có tiếng voi kêu lạ lạ. Ai cũng ngỡ đang là mùa con voi xuống suối uống nước, mùa con ong đi lấy mật, thì Pắc Cú hứng tình đòi được “yêu” nên hơi trái tính trái nết. Ai dè, đó là phút định mệnh, voi Pắc Cú bị kẻ xấu đốt lửa phía đầu, đốt lửa phía đuôi dọa dẫm, dẫn đến hoảng loạn chạy vòng quanh cái cây lớn ngoài bìa rừng. Sợi xích to loảng xoảng cuốn chặt gốc đại thụ, chân voi bị bó chặt đến chỗ không cụ cựa được nữa. Kẻ tàn độc dùng kích điện dí vào đầu, voi Pắc Cú choáng váng, rồi cứ thế, chúng dùng dao lớn và rìu rựa đẵn củi “xả thịt hành quyết”. Kẻ xấu không thể nào ngờ được, rằng voi đực Pắc Cú, bằng sức mạnh bản năng sinh tồn của loài vật sống trên cạn khổng lồ nhất còn tồn tại với quả đất, đã gồng mình phá đứt sợi xích lớn đã nhiều năm xích nó. Voi chạy về đến gần khu du lịch tìm chủ, thì cũng là lúc máu nó loang đỏ cả một trảng rừng, đỏ dọc lối đi, nó quỵ xuống. “Chúng nó lăm lăm xông vào như âm binh cướp cháo chúng sinh ấy. Có lúc tôi phải hứa với đám con buôn là chúng tôi sẽ bán xác voi cho họ, sau khi khám nghiệm tử thi xong. Thế rồi lúc sắp chôn voi, tôi mời các đồng chí công an mặc quân phục đứng cùng tôi, hàm ý bảo với chúng nó rằng, công an kinh tế đang giám sát, đừng hòng hy vọng mua được “thịt” voi. Đấy, họ “xâu xé” xác voi đến mức ấy đấy! Thậm chí, tôi phải kêu gọi sự giúp đỡ của lực lượng bộ đội biên phòng và bộ đội công binh trên địa bàn. Đến lúc tôi chôn voi, xây mộ cho voi xong, xi măng cứng lại thì mới dám thở phào” – anh Trụ rớt nước mắt nói.   Sau 81 ngày đêm vật lộn với cái chết cận kề, dù có sự quan tâm chăm sóc của các chuyên gia, bác sĩ của cả tỉnh, cả các tổ chức bảo vệ động vật quốc tế, voi Pắc Cú vẫn… ra đi. Dư luận theo dõi và cực kỳ sửng sốt, phẫn nộ với các bức ảnh về thân thể “nát nhừ” do bị chém ít nhất 217 nhát của Pắc Cú.

Những ngày sau đó là những ngày anh Trụ và người thân tín cùng lực lượng hữu trách địa phương phải bạc mặt chống lại bọn “cướp”… xác voi. Thậm chí anh phải thuê người đào múc cả một dãy mương dài xung quanh khu vực lều lán có xác voi, để tránh xe ủi, xe công nông của những kẻ muốn cướp voi, gạ mua thịt voi rầm rập xông vào. Hiện nay, đang còn nhiều tranh cãi về việc người ta ứng xử thế nào với xác của voi Pắc Cú. Nhưng anh Trụ kể, quá đau buồn trước việc những tên đạo chích nhởn nhơ ngoài vòng pháp luật, anh Trụ chỉ còn biết bỏ tiền lập một khu mộ chôn voi Pắc Cú. Mộ xây bằng đá, hình con voi nằm phủ phục. Bên này voi Pắc Cú ngà dài, bên kia voi cái H’Panh ủ rũ. “Bà” H’Panh này chết vì ngộ độc thức ăn ngoài rừng ruộng, có thể do người ta phun thuốc trừ sâu tràn lan.

 Trong khu mộ voi hiện đại này, anh Trụ còn được UBND tỉnh Đắk Lắk cho phép xây dựng tượng “vua voi” Khun Su Nốp (tên thật là Y Thu, sinh năm 1828, mất năm 1838, hưởng thọ 110 tuổi). Nếu đúng như thế, âu cũng là một cách để anh Nguyễn Trụ tôn vinh đàn voi từng gắn bó như thành viên trong gia đình mình, như một biểu tượng tâm linh và sự giàu có, biểu tượng cho tinh thần dũng mãnh, yêu thiên nhiên của người Tây Nguyên – khi mà đàn voi nhà đang dần đi vào cõi tận diệt.

 Anh Đàng Năng Long (nhà ở thị trấn Liên Sơn, huyện Lăk, tỉnh Đắk Lắk) hiện nay đang được xem là người có nhiều voi nhất Việt Nam: 9 con. Voi của anh về đủng đỉnh đứng kín chân nhà sàn. Tôi từng cưỡi, từng chụp ảnh in báo con voi mang tên chàng cầu thủ Beckham mà anh Long rất hâm mộ. Chợt một ngày nghe anh Long gọi điện báo tin “con voi to lớn nhất Tây Nguyên vừa bị sát hại”. Chưa hết, ít ngày sau, 3 con voi của anh Long bị bọn trộm rình chặt mất đuôi. Tiếp đến là voi của ông Y Per Eeung (người buôn Lê) bị kẻ xấu dùng thủ đoạn tương tự nhổ trụi thùi lụi cả 200 sợi lông đuôi. Mấy năm qua, gần chục con voi nhà đã bị giết hại tàn nhẫn, có khi chúng cưa ngà, xẻo hai quả mông, có khi chặt đuôi, có khi cắt 4 khúc chân, lắm lúc “beng” cả thủ cấp mang đi. Anh Long sau khi tìm hiểu việc voi Pắc Cú của anh Trụ bị giết, đã cho rằng: Có thể đã hình thành một đường dây tội phạm chuyên giết voi cắt ngà, chặt đuôi, cắt da đem bán. Bởi trong nhiều vụ, chúng đều dùng kích điện, dao rựa và cách xuống tay rất giống nhau. Buồn hơn, các cơ quan điều tra địa phương ứng xử với các vụ án giết voi rất thờ ơ. Voi bị giết, họ cũng chỉ xem như con chó bị đánh bả, con lợn trong chuồng bị đứa xấu vào “mượn không hỏi chủ” thôi ư? Anh Long căm phẫn, tự mình mở một cuộc truy tìm thủ phạm sát hại voi nhà. Anh Long cho rằng chắc chắn sẽ có người bản địa vốn quen gần gũi voi dẫn đường, tiếp cận voi, lại sẽ phải có kẻ nơi khác ranh ma cầm dụng cụ xâm hại voi, có mối bán ngà, bán đuôi và lông đuôi voi. Thậm chí, nhiều khả năng có kẻ chủ mưu đứng đằng sau cung cấp tài chính và tiêu thụ “sản phẩm trộm cắp”. Anh Long dự đoán, bọn này kiếm được vài chục triệu một cái đuôi voi chúng sẽ sa đà vào ăn chơi, rượu chè, gái gú. Bây giờ nhiều người đi du lịch sinh thái kiểu vả mặt vào sinh thái”, họ mù quáng tin vào may mắn, giàu có từ việc sử dụng lông đuôi voi lồng vào trong nhẫn, trong vòng, hoặc cất cả sợi lông trong nhà. Từ đó, lắm kẻ vặt trộm lông đuôi voi, những kẻ bán hàng thì lùng mua cả khúc đuôi voi để cắm lông đuôi voi giả vào – lấy chùm lông và lấy khúc đuôi ấy như cái “chứng chỉ làm tin” giơ cho du khách xem để “nhử mồi” kiếm chác.

“Phải chặn đứng thứ nạn quái đản này để cứu đàn voi nhà của Tây Nguyên. Để điều tra được thủ phạm sát hại voi nhà, trước hết anh phải là người… giàu”, anh Long tâm sự. Thế là anh Long tung tiền, cứ 300 nghìn đồng cho một cô gái điếm ở các quán “bình dân”: “Các cháu cứ thấy đám nào nhậu, chơi mà nó nói chuyện giết voi, chặt đuôi voi thì báo cho chú, mỗi tin có giá trị, chú trả 500 nghìn đồng. Đứa nào chịu bỏ cái nghề hư đốn này, chú sẽ nhận về làm việc ở công ty của chú”. Anh Long nghĩ, đám cắt đuôi trộm ngà, nó chỉ “chơi” ở những chỗ “thác loạn” kiểu đó thôi. Có ngày anh bỏ 10 triệu thuê ôtô đi “giăng bẫy”, điều tra, “đón lõng” những kẻ giết voi. Quả nhiên, một ngày tối trời, hai “gái bán hoa” một tên Hoa, một tên Trúc đến gặp anh Đàn Năng Long báo tin: Có một bọn giết voi, chặt đuôi voi đang hể hả ăn chơi, chúng nói chuyện với nhau về việc sắp làm một vụ nữa. Anh Long đi thám thính, thì đúng là chúng sắp sẵn búa, kích điện và nhiều dụng cụ đáng sợ khác, chuẩn bị đợi mưa to gió lớn để tìm giết con voi ngà dài của anh. “Một mình mình, có tới 3 con voi bị chặt đuôi, vài báu vật voi bị giết, có bi kịch nào hơn thế? Hơn 10 vụ giết voi ở Tây Nguyên, sao chưa có vụ nào tìm ra thủ phạm! Mình phải báo thù cho đàn voi”. Anh Long cắn răng phục kích, khi đã chắc tư liệu, anh đi báo công an. Nhiều cán bộ điều tra lo lắng, nghi ngờ tài “thám tử” của anh, rằng “anh có chắc không, có đủ chứng cứ bắt kẻ xấu đúng pháp luật chưa, khi ập vào sẽ thu được những gì?”. Anh Long kể về việc sử dụng “gái bán hoa” làm “do thám”, rồi khẳng khái lấy toàn bộ tài sản của “vua voi” thời mới ra đánh cược. Không lâu sau, những kẻ thủ ác gồm: Phạm Văn Huy, Đàm Văn Nội, Lê Viết Dũng và Y Bia Hwing sa lưới pháp luật.

Lần đầu tiên ở Việt Nam có một phiên toà chính thức xét xử những kẻ chặt đuôi, vặt trộm lông đuôi voi (nhiều khả năng bọn chúng đã giết voi không ít lần!). Điều ít ai biết được, là cái cách chủ voi Đàn Năng Long thâm nhập, “trinh sát hoá trang” để cài tai mắt của mình vào thế giới gái điếm chuyên nghiệp nhằm tìm ra những kẻ giết voi. Vụ tranh cãi xung quanh những chiếc lông cũng là một kỷ lục nữa. Thẩm phán Bùi Văn Tâm, chủ tọa phiên toà thở dài, vì xử cái vụ chưa có tiền lệ trong lịch sử pháp đình này, nên toà phải hoãn, trả hồ sơ đề nghị điều tra bổ sung. Tại toà, anh Long không chấp nhận lời khai của bọn chặt đuôi voi, cũng như cách tính “tài sản” đuôi voi, lông voi của hội đồng định giá. Rằng, voi của anh Long bị chặt với 350 sợi lông, mỗi sợi dài 7-10cm, có giá “chợ đen” là 35 triệu đồng. Bọn Nội, Huy thì khai chặt được đuôi voi H’ Túc của Long, bán cho tiệm vàng nọ ở TP Buôn Ma Thuột được 20 triệu đồng. Anh Long cực lực phản đối với con số chắc nịch: đuôi voi của anh chắc chắn có 630 sợi lông, bán được ít nhất 100 triệu đồng. Đấy là chưa tính việc voi bị mất nhiều máu, suy giảm sức khỏe và tuổi thọ, tốn nhiều thuốc men, giảm giá trị thẩm mỹ và giá thành của voi cái xinh đẹp H’ Túc… Phiên toà bị hoãn, nhưng toà án lương tâm thì dường như lại càng nóng bỏng hơn sau đó.

Voi là con vật thông minh, gắn liền với các giá trị tâm linh quý báu của người Tây Nguyên và cả nước; nhiều voi bị giết đã sống với con người gần trăm năm, có công trong phục vụ chiến đấu vệ quốc và xây dựng, phát triển của chúng ta. Cả nước, cả thế giới đều lên tiếng kêu gọi bảo vệ voi rừng và voi nhà. Thật xấu hổ khi chúng ta phải chứng kiến cảnh xẻ thịt voi, chém voi, giết voi để cưa ngà, chặt đuôi, xẻo chân, cắt đầu voi như vậy. Đáng sợ hơn là sự bất lực của cơ quan có trách nhiệm, để đến nỗi anh Trụ chỉ còn biết khóc thành lập “nghĩa địa” voi, còn anh Long thì thuê gái điếm mới tìm ra hung thủ. Vì thế mà hành trình đòi công lý cho voi vẫn còn vời vợi…  

ĐỖ DOÃN HOÀNG

 

[...]
Xem tiếp