Linh Nga Niê Kdăm
taytrung 4 tay trung quangcao1.gif Tây trung 1
1 2 3 4

Thêm một niềm tự hào Ê đê

Được viết bởi : Admin | Ngày 2014-19-09

Nhân 4 năm ngày mất của NSND Y Moan, cũng là một cách nhớ về em

Cái năm đã xa ấy, vợ chồng Y Moan chở nhau tới nhà tôi :

- Chị ơi, có cách gì để Ga Ri học nhạc cho thuần bớt tính đi không? Nó mới chạy xe đua với bạn bè té sứt hết mặt mũi . Y Vol chị cho đi học Quân đội rồi,bây giờ còn em nó, nhờ tính giúp chúng em với.

Ấy là vì tôi “ trót bị” uy tín quá với nhạc sĩ An Thuyên khi ấy đang là Hiệu trưởng trường VHNT Quân đội, cho phép mỗi năm cử tuyển ra học Hà Nội từ 5-6 em người dân tộc Tây Nguyên thật sự có năng khiếu nghệ thuật. Nên bên cạnh những giọng ca được tuyển chọn qua các kỳ hội diễn nghệ thuật, cũng lưu ý hơn một chút tới con cái bạn bè. Không chỉ Y Vol ( con trai lớn Y Moan), Y Phôn KSor học sáng tác, H’Phượng Ê Ban ( con ca sĩ H’DiaMan) học QLVH, mà còn Đinh Rô Bang ( Con NSƯT Đinh Long Ta), Trọng Khánh ( con đoàn trưởng Quốc Cường) học múa…Tôi hẹn nghe và phát hiện cậu học sinh lớp 11 này có chất giọng nam cao khá sáng. Vậy là bốn tháng, trước khi trường VHNT Đăk lăk tuyển sinh, tuần ba buổi, Ga Ri đến căn nhà sàn mái tranh vách nứa sau nhà  tôi để luyện giọng ( cùng học với Ga Ri hồi ấy, có Cao Đạt – dân tộc Mường & H’Kim Vui, nay đều đã tốt nghiệp đại học VHNT Quân đội). Trớ trêu thay, trong kỳ thi tuyển sinh năm đó, trực tiếp do lãnh đạo nhà trường ( một giáo viên lý luận âm nhạc ) ngồi ghế Chủ tịch hội đồng, Ga Ri trượt. Khi tôi điện thoại hỏi, ông ta  phán một câu “ xanh rờn” :

- Cháu nó làm gì có năng khiếu hát đâu chị. Sao có thể châm chước được?

Cuống quít, vợ chồng Moan lại chạy lên nhà, điện thoại cả cho Nhạc sỹ An Thuyên, bởi đã qua kỳ thi, số học sinh cử tuyển đã ra Hà Nội làm xong thủ tục tựu trường với Tổng cục Chính trị. Vậy rồi cả hai anh em đồng quan điểm làm thủ tục cho Ga Ri ra học dự bị một năm . “ L.Nga nói cháu có năng khiếu là anh tin”

Bẵng đi vài năm,cho đến ngày An Thuyên mời Ban chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam tới trường xem tổng duyệt vở nhạc kịch của anh viết từ tác phẩm văn học “ Đất nước đứng lên” ( Nguyên Ngọc), toàn bộ các nhân vật do các nam nữ học sinh người dân tộc ( có 30 em Tây Nguyên do tôi cử tuyển) đang học tại trường tham gia diễn xuất, trong đó Ga Ri đóng vai Anh hùng Núp.

Là một giáo viên thanh nhạc, tôi gai hết cả người khi Ga Ri dễ dàng & khỏe khoắn đến không ngờ chinh phục  nốt “ đố” ở âm vực gần như cao nhất của giọng Tenor (nam cao). Như là âm vọng đầy lan tỏa của rừng đại ngàn, như va đập mạnh mẽ của dòng thác Drei Nu ào ạt trườn qua ghềnh đá dội vào tâm tưởng. Nước mắt cứ thế lặng lẽ chảy không ngừng được. Mừng cho cháu, cho vợ chồng Moan và cho cả nghệ thuật hiện đại Tây Nguyên nữa. ( Ngấm ngầm trả lời cho cái người đã từng nhận xét  “ Y Ga Ri không có năng khiếu ca hát” nữa chứ). Chỉ  tiếc rằng những ngày đầu mới vào nghề còn nặng lối bencanto ( hát đẹp) liền giọng của phong cách thính phòng – đó cũng là một hạn chế của lối dạy thanh nhạc kinh điển trong các nhạc viện - khi áp dụng sang ca khúc Việt Nam, Ga Ri hát không rõ lời và  chưa có phong cách biểu diễn; lại thêm thử nghiệm của nhạc sỹ An Thuyên phối lại aria Anh hùng Núp sang nhạc nhẹ cho Ga Ri dự thi không mấy hiệu quả , nên lần thử sức đầu tiên với Sao Mai tại Nha Trang, không đem lại được kết quả gì.

Hai bác cháu đã nghiêm túc ngồi lại với nhau để xem xét. Để rồi cứ như thế, bước chân Ga Ri dần đặt tiếp lên từng nấc thang của lâu đài âm nhạc với những thành công được khán giả bình chọn trong chương trình “ Bài hát Việt”, nhạc kịch “ Thằng gù ở nhà thờ Đức Bà”, cho đến giải nhất Asean ở Trung Quốc…Tôi đã khóc không dấu diếm trong đêm diễn đầu tiên và cũng là cuối cùng của Y Moan tại Nhà hát Âu Cơ Hà Nội, khi cả ba cha con cùng trình bày một bài hát “ Đôi chân trần” ( của Y Phôn Ksor), cả khi Siu Black nồng cháy cất lên như một lời khẳng định, câu ca mở đầu “ Vượt qua số phận cớ sao không ”… để cùng hát với cha con Y Moan và bè bạn ca khúc “ Và ta đã thấy mặt trời trên cao nguyên” ( của Nguyễn Cường); không chỉ là từ lòng mến thương và lo lắng cho Y Moan mà còn mừng tủi vì sự trưởng thành quá sức tưởng tượng của các học trò tôi, những Y Moan, Siu Black, Y Garia…chỉ bằng giọng hát và cảm xúc thăng hoa nghệ thuật, làm đẹp đến thảng thốt tâm hồn người nghe bởi âm nhạc cao nguyên không chỉ hừng hực sức sống mà còn đầy những nỗi khắc khoải.

Tốt nghiệp đại học, Y Ga Ri về Nhà hát Quân đội thành phố Hồ Chí Minh, rồi đi học thạc sỹ tại Quảng Tây ( Trung Quốc). Hạnh phúc hơn người cha quá cố vì sớm ra được album với cả những sáng tác của chính mình, Y Ga Ria đang tiếp tục hoàn thiện học vấn và sự nghiệp ca hát, như mong muốn của người cha thân yêu đã từng “ Lượm từng hạt thóc cho con một bữa cơm chiều” ….

Mong sâu thẳm trong trái tim & tâm hồn Ga Ri luôn nhớ về cội nguồn như cha. Bởi thế là thêm một niềm tự hào cho nghệ thuật Ê đê ở cao nguyên Đăk Lăk.

[...]
Xem tiếp

Bay đi em

Được viết bởi : Admin | Ngày 2014-08-09

Cơ duyên cho tôi năm ấy được Hiệu trưởng trường VHNT Đăk lăk mời thỉnh giảng một vài học phần của bộ môn thanh nhạc. Lớp có bốn học sinh trung cấp năm thứ IV, chỉ có mình H’Zi Na là người dân tộc. Giảng viên dạy em trong ba năm học trước – khi ấy đang theo học đại học tại chức tại Nhạc viện Huế- bàn giao “ Giọng hát khá chuẩn, có nhạc cảm nhưng tầm cữ hẹp”. Kiểm tra các em giờ lên lớp đầu tiên, tôi phát hiện ngay, em giống hệt tôi ngày ngác ngơ bước chân vào Nhạc viện Hà Nội, chỉ biết hát với bản năng hoang dại, bằng chất giọng thật nhất của mình. Không chuyển được giọng nên lên tới nốt si ở âm trung là coi như hết “ cỡ”. Ngược lại phần âm trầm của em khá tốt, có thể xuống tới bốn dòng kẻ phụ phía dưới. Nếu vội vàng, có thể xác định ngay cho Zi Na thuộc giọng nữ trung ( Mezzo - Alto). Nhưng em có thuận lợi là sở hữu một giọng hát dày,  sáng và khỏe, rất nhạc cảm khi lướt theo giai điệu và cảm xúc của từng tác phẩm âm nhạc. Nghĩa là đúng với câu nói “ ca sỹ là người sáng tạo thứ hai”, giọng hát em có thể chuyển tải hết được tâm hồn của tác giả âm nhạc.Và cũng đồng thời có thể mở rộng được âm vực về phía những nốt cao.


Biết “ bệnh” rồi, chỉ cứ vậy mà bốc thuốc thôi. Với kinh nghiệm của bản thân và hơn 30 năm giảng dạy thanh nhạc, không một chút vội vàng, tôi giúp em làm quen dần với cao độ của từng bậc âm . Trong thời gian ấy, luyện cho em cách ứng xử với nhiều thể loại âm nhạc khác nhau. Vốn có “jen” từ cha, một nghệ sỹ chơi kèn đồng điêu luyện của nhà thờ từ trước năm 1975, Zi Na thông minh và nhạy cảm với âm nhạc. Dường như nắng gió cao nguyên dào dạt, sự ngọt ngào của dòng sông Mẹ Krông Ana, âm thanh trong veo của những cơn mưa rừng được trao cả vào giọng hát em. Sự hồn nhiên, trong sáng của một cô thiếu nữ lớn lên trong thiên nhiên của đại ngàn, của những con  suối đi hoang, cũng là một trong những yếu tố làm cho giọng hát em đẹp hơn, nồng nàn hơn.

Đến đây thì phải nói một chút về chuyên môn. Cô giáo Thúy Huyền của tôi có cách giảng dạy không giống ai ở Nhạc viện Hà Nội. Một học kỳ, sinh viên của cô phải nhập tâm ít nhất là 6 -8 ca khúc tùy theo năng lực tiếp thu của mỗi người, thuộc các phong cách hát khác nhau. Ngày theo học cô, tôi nghĩ mình chỉ hợp với nhạc thính phòng, chứ không biết, không thể hát được những bài mang phong cách dân ca. Đơn cử như bài “ Lời ru trên nương” ( Nhạc Trần Hoàn, thơ Nguyễn Khoa Điềm), tôi nằng nặc cho rằng mình không hát được, nhưng cô cứ bắt phải tập và rèn tôi rất kỹ phần hát sao cho mượt mà. Hoặc các thày cô khác rất ít dạy kỹ thuật hát nảy ( staccato), còn cô lại rèn phần này rất nhiều, vì là giọng nữ cao ( soprano). Tôi mang theo cách dạy ấy vào lớp, vấp phải ngay sự phản ứng ngầm của học sinh “ cô ơi, mỗi học kỳ tụi em chỉ phải học 3 bài. Đến khi thi chọn lấy 2 thôi cô. Bây giờ  học tới 5-6 bài, sợ không thuộc kịp ạ”. Thậm chí có nữ sinh khóc ngay tại lớp vì bị cô la không thuộc bài. Sự việc nhanh chóng lan đi trong trường khiến hiệu trưởng phải xuống dự giờ.Tiết học của tôi học sinh chen nhau nghe ngoài cửa sổ.  Chỉ riêng Zina cứ “ tà tà” mà học, mặc dù xướng âm chậm hơn so với bạn cùng lớp, nhưng khi đã vỡ bài rồi, em thuộc và làm theo yêu cầu rất nhanh. Hai học kỳ, tôi chọn cho em đủ thể loại : phong cách dân ca ( Chảy đi sông ơi – Phó Đức Phương) , thính phòng ( Người lái đò trên sông Pôcô – Cầm phong & Mai Trang), nhạc nhẹ ( Mùa xuân gọi – Trần Tiến ), ca khúc nước ngoài ( Maiala – Nhạc Trung Quốc)…. Hướng em tự do sáng tạo, muốn cắt, cúp, quay lại, ngân dài, thêm thắt chỗ nào hợp lý, đều được, miễn trình bày có hiệu quả.  Hết học kỳ một, tôi bận đi Hà Nội họp không tham gia chấm thi,  cách hát ấy bị các giáo viên bộ môn trong trường phàn nàn vì “ không đúng quy chuẩn” , cho em 8 điểm sau khi công nhận “ có tiến bộ”. Chỉ hai cô trò mừng “ hết lớn” khi Zi na luyện thanh lên được tới nốt fa # một cách dễ dàng. Nghĩa là tầm cữ giọng em mở rộng thêm được 4 bậc âm nữa. Kết thúc năm học ấy, với sự hào hùng mà tha thiết của “ Người lái đò trên sông Pôcô ” ( Cầm Phong – Mai Trang), tính kịch của “Du kích sông Thao” ( Nguyễn Đức Toàn ) và ca khúc khoe kỹ thuật hát nảy giọng ( Maiala – Trung Quốc), Hội đồng giáo viên cho em tốt nghiệp đủ 100% điểm 10. Để tiếp theo đó là giải nhất Sao Mai dòng nhạc nhẹ của tỉnh Đăk Lăk.

Ra trường không cam chịu bó mình vào biên chế, sau một năm hát rong, em lại đến nhà “ cô chuẩn bị cho em thi đại học thanh nhạc ở Nhạc viện thành phố Hồ Chí Minh nhé ”. Cái khó là trong chương trình tuyển đại học bắt buộc phải có thêm 1 ca khúc thính phòng nước ngoài & một trích đoạn nhạc kịch ( opera) . Mấy tháng trời hai cô trò vật lộn với aria Vân ( nữ cán bộ Việt Minh trong nhạc kịch cô Sao) và bản balat Cu Ba . Trước ngày thi một tháng , lại phải gửi gắm, nhờ bạn cũ ở Nhạc viện luyện thêm (vì ngoài thi tuyển, còn  phải có giáo viên nào đó nhận dạy). Và cô bé đỗ vào khoa thanh nhạc bậc đại học, như một kỳ tích của cả hai cô trò.

Lại phải nói thêm một chút về chuyên môn. Giáo viên dạy thanh nhạc ở các Nhạc viện thường học chuyên về hát thính phòng và cổ điển, ít tìm hiểu về cách hát nhạc nhẹ . Bởi hát cổ điển thì bắt buộc phải chuyển giọng, nhưng nhạc nhẹ lại yêu cầu giọng thật của chính ca sỹ.  Tôi từng có hai cô học trò khác cũng bị các  giáo viên kỳ cựu “chê” khó tiếp thu như H’Zi Na vì thiên về nhạc nhẹ và không chuyển được giọng là Thanh Nga và Hiền Trang. Thế nên Zi Na cũng khá chật vật mới qua hết năm hai theo lối hát cổ điển. Rồi sau đó xin được chuyển về Trường Đại học VHNT Quân đội, học khoa nhạc nhẹ.

Trở lại với Zi Na. Để theo đuổi được việc học ở giữa một thành phố đắt đỏ bậc nhất như Hồ Chí Minh, việc bươn chải với đời sống kinh tế thị trường đâu có dễ. Tham gia các cuộc thi hát không chỉ là cơ hội rèn nghề, mà còn đỡ bớt phần nào cho cuộc sống thường nhật.Và sự nỗ lực của cô gái Ê đê đã được đền bù xứng đáng bằng giải nhất cuộc thi “ Ngôi sao tiếng hát truyền hình thành phố Hồ Chí Minh 2010” Báo SGGP ngày ấy đã hân hoan viết “Cuộc thi Ngôi sao tiếng hát truyền hình 2010 thu hút sự chú ý của công chúng bởi hai lẽ. Thứ nhất, đánh dấu 20 năm có mặt của sân chơi này trong đời sống âm nhạc. Thứ hai, tôn vinh giọng ca H'Zina Buôn Ya ở vị trí cao nhất một cách xứng đáng. Cả Ban giám khảo và khán giả bình chọn bằng tin nhắn đều dành thiện cảm cho cô gái đến từ Đắc Lắc, ít nhiều giúp sàn diễn có một gương mặt thực sự vượt trội. Thế mạnh của H'Zina Buôn Ya nằm ở sự nồng cháy đặc thù mà tạo hóa ban tặng cho các ca sĩ xuất thân từ núi rừng Tây Nguyên. Tuy không có ngoại hình bắt mắt theo tiêu chuẩn của thị hiếu đương thời, nhưng H'Zina Buôn Ya khiến công chúng rung động qua các bài hát “ Nồng nàn cao nguyên, Cho tình yêu bay lên bồng bềnh và Em muốn sống bên anh trọn đời”. Dõi theo cuộc thi từ tận chót vót lưng chừng đỉnh Tam Đảo,  mỗi cuộc điện thoại qua lại cô trò trao đổi hàng đêm, tôi mừng đến thắt tim khi thấy chất giọng mộc mạc và cảm xúc mạnh mẽ từ trái tim và tâm hồn, cũng như phong cách biểu diễn dẫu còn vụng về đôi chút những rất hồn nhiên, của người thiếu nữ buôn Ea Khít,  đã thuyết phục được không chỉ Ban giám khảo mà cả hàng ngàn khán giả đã bình chọn cho em. Tiếp theo đó là một trong những giải thưởng danh giá của cuộc thi giọng hát vàng Asean, Zi Na cùng với nữ ca sỹ Netta Kusumah Dewi – Indonesia đồng giải bạc.

Tiếp theo nữa là tham gia hát với nhóm “ Mặt trời đỏ”, các Huy chương vàng trong những kỳ Hội diễn nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quốc với Đoàn Ca Múa Đăk Lăk, Đăk Nông và Đoàn Nghệ thuật Bình Phước. Em bẽn lẽn thú nhận “ cô ơi, con vừa thích hát vừa phải kiếm sống nữa”. Nào tôi có trách gì em, đó là điều tự nhiên thôi. Rồi em khoe tôi cả những ca khúc mới sáng tác, tuy còn đơn sơ nhưng cũng đã “ ra hồn” thời trang nhạc nhẹ, có thể đến được với nhạc thị trường…để chuẩn bị cho một album của riêng mình.

Tốt nghiệp đại học với điểm ưu, em được chuyển sang Nhà hát  Quân đội thành phố Hồ Chí Minh, vừa làm diễn viên vừa là giảng viên. Vậy là “làng” giáo viên thanh nhạc người Tây Nguyên chúng tôi có thêm “ ngón tay thứ  tám ” – đếm vẫn chưa đầy hai bàn tay nhé - ( sau H’Bênh, Hồ Kha Y, Măng Thị Hội, Rchăm Phiang, Linh Nga Niê kdam, Ha Ghim & Y Ga Ri a) -  Ai đó từng gọi em là “ ve rừng Tây Nguyên” . Mang trong trái tim và tâm hồn cả tiếng ru êm ả của dòng sông Mẹ Krông Ana, tiếng ào ạt mạnh mẽ của dòng sông Cha – Krông Knô,tính cách hoang dã của chim rừng đại ngàn, con chim sơn ca nhỏ bé của buôn Ea Khít với đôi cánh thêm vững vàng, đang ngày càng bay cao, bay xa, vượt tầm những thế hệ đi trước. Bay đi em, cho  tiếng hát vươn tận “ chín tầng mây, bảy tầng đất” như lời trường ca Đam San, hát về những gì đẹp nhất mà cuộc đời đã trao tặng em, cô gái Ê đê,  và dù ở đâu, cũng vẫn mang trong tim đầy ắp hình ảnh quê hương thân thương của mình nhé, H’Zi na Buôn Yă.

 

 

[...]
Xem tiếp

Nối nhịp đời vui

Được viết bởi : Admin | Ngày 2014-31-08

                                                          

 

                Để có thể “chung sống hòa bình” với căn bệnh thoái hóa cột sống, tôi giữ thói quen đi bộ, thiếu hai con giáp nữa là tròn mười lăm năm. Công việc cho tôi may mắn  mỗi năm được thăm thú một địa phương trên khắp miền đất nước. Ở mỗi nơi, mỗi sáng tôi lại chọn một con đường đi bộ khác nhau, cho thỏa trí tò mò khám phá không chỉ cảnh quan mà cả cuộc sống của cư dân mỗi miền. Riêng chỉ với Đà Nẵng, tôi luôn “thủy chung” với đường Bạch Đằng, chạy dọc ven bờ sông Hàn.

Việt Nam mình có nhiều những con sông thân thương thành nhạc, thành thơ chảy qua lòng thành phố, như sông Hương ở Huế, sông Sài Gòn ở thành phố Hồ Chí Minh, sông Hậu ở Cần thơ, sông Lô tại Tuyên Quang, sông Đăk Bla ở Kon Tum…những dòng sông mang bóng hình phố xuôi về phía biển Đông. Nhưng có lẽ không có con sông nào có cả đôi bờ xanh sạch đẹp và nên thơ như sông Hàn ở Đà Nẵng hiện nay. Chỉ riêng sự rộng rãi, thoáng đãng, với rất nhiều tượng đá các kiểu của làng nghề điêu khắc Non Nước đã tạo nên một vẻ duyên dáng riêng cho bờ kè Tây. ( nghe nói các nghệ sỹ tạo hình ở Đà Nẵng không mấy nhất trí với việc sắp đặt những tượng đá này, bởi  không mang tính “nghệ thuật” cho lắm, lại trưng bày hơi …lộn xộn. Nhưng có phải ai cũng biết thưởng thức điêu khắc đá thứ thiệt đâu ). Nhất là sáng sáng tiếng nhạc aerobic, khiêu vũ điệu đơn của các bà các cô , nhạc dưỡng sinh, múa quạt của những lão bà bà vang lên trên từng đoạn hè, làm vui mắt nhiều du khách da màu,tóc xoăn hay da sáng tóc vàng cùng hòa nhịp chân hay bước chạy bộ…Con đường rộng rinh 17,5m,  xe  chạy một chiều thoải mái, lại còn dành hẳn sát lề làm chỗ đậu ôtô , xe máy cho người đi bộ, kẻ dạo chơi, hóng mát, hay ngồi phía vỉa hè bên kia đường ( tất nhiên là chừa ra làn đi bộ nhé), sáng sáng, chiều chiều nhìn sang bờ Đông, nhâm nhi ly nước mát, ngắm người và xe  lại qua. Cũng đã là một niềm vui yên bình hiếm thành phố nào có được đấy chứ

                                                    Bình minh trên bờ sông Hàn

                Trong khoảng 7 năm trở lại đây, tôi có hai lần được lưu lại  Đà Nẵng vài ngày. Xa nhất là năm BCH Hội Nhạc sỹ họp tại Đà Nẵng. Ngày đó cây cầu quay duy nhất ở Việt Nam khánh thành chưa lâu, sau 12h đêm ở khách sạn Bạch Đằng, chúng tôi háo hức mở toang cửa số cùng dân chúng xem  cầu xoay mở cho tàu bè lại qua ( bởi cảng Đà Nẵng lúc đó còn nằm phía bên trong cầu Sông Hàn ). Sáng sớm, đi bộ qua cầu, sang bên bờ Đông là bán đảo Sơn Trà  một làng chài nghèo, vắng, toàn nhà cấp bốn với những đường phố hẹp, xác xơ, lờ mờ sáng trong ánh bình minh. Lần thứ hai, năm 2009, nhân đại hội các Nhà Văn khu vực miền Trung – Tây Nguyên, tôi chứng kiến sự háo hức của người dân Đà Nẵng ngay từ sáng sớm trong ngày khánh thành cầu Phước Thuận, cây cầu dây văng dài nhất nước, khi đi bộ trên mặt cầu láng bóng sương đêm.

                Vẫn con sông Hàn ấy thôi, bằng ấy năm mà đã bao sự đổi thay. Khách sạn BCH Hội Nhạc sỹ ở nay chuẩn bị mọc lên khu phức hợp khách sạn Bạch Đằng mới. Cảng Đà Nẵng đã chuyển ra tận cửa biển gần Cầu Phước Thuận. Cầu quay sông Hàn bỗng trở nên bé nhỏ hơn so với sự hoành tráng đường bệ của cầu Rồng dài hơn 666m, rộng trên 36m và của hình dạng những cánh buồm căng gió ở cầu Trần Thị Lý dài hơn 731m, rộng trên 34m. Đêm đêm , không cần thưởng gió trên tàu du lịch, chỉ đứng ở bờ kè thôi, xem năm phút một lần những cây cầu lần lượt thay ánh sáng màu lộng lẫy vô cùng đẹp mắt, khiến đêm thành phố bỗng lung linh như ở một xứ sở thần tiên. Ngược dòng, nối thành phố với Ngũ Hành Sơn, Non  Nước ngoài cầu Nguyễn Văn Trỗi và  cầu Thiên Sơn, còn có 2 cây cầu nữa. Nghĩa là có tới 9 cây cầu trên một dòng sông ôm trọn Đà Nẵng vào lòng.

Cầu Trần Thị Lý như cánh buồm no gió

Nhà thơ Đinh Thị Như Thúy mới rời Đăk Lak về quê Đà Nẵng hơn một năm, đã rất vui chở tôi đi lòng vòng qua hết ba cây cầu đẹp nhất, để khoe sự đổi thay của bờ đông thành phố. Nếu không nhớ hình ảnh xóm chài nghèo năm nào, tôi đã không bất ngờ đến thế , bởi gió biển đêm mát rượi, ánh điện cao áp sáng trưng trên những con đường đôi Phạm Văn Đồng, Trần Đại Nghĩa rộng thênh thênh, đường Hoàng Sa - Võ Nguyên Giáp - Trường Sa chạy dọc bờ biển ( ơ này, ngày trước nhà thơ Tố Hữu chỉ dám mơ những con đường rộng “tám thước” thôi nhá ), theo hướng nam nối Đà Nẵng với Hội An được mệnh danh là "con đường 5 sao  " vì là nơi tập trung hàng loạt khu nghỉ dưỡng cao cấp 4 và 5 đạt tiêu chuẩn quốc, nhà cao tầng theo ánh bình minh lên, đổ bóng mát tận sang bờ đông thành phố. Mặc dù cảng Đà Nẵng đã di dời ra sát cửa biển , dọc bờ Đông nhiều quán hàng, sân khấu ca nhạc đèn màu loang loáng, nhưng tàu đánh cá của ngư dân vẫn neo đậu ven bờ. Minh chứng cho nhịp đời mới của làng chài, của một vùng rộng lớn phía bên kia những cây cầu. Tóc Thúy bay trong gió xòa vào mặt tôi cả hương biển mặn. Lấp lánh ánh đèn màu,âm nhạc phát ra từ những khuôn cửa sổ rộng mở, khiến tâm trạng con người thật sảng khoái. Có lẽ vì vậy mà Đà Nẵng là nơi duy nhất trong cả nước có các chuyến tàu quốc tế cập cảng Tiên Sa, chở theo từ 1-2000 khách du lịch mỗi lượt chăng?

                Vẫn lại chuyện những cây cầu ở Đà Nẵng. Trong mấy ngày dự trại sáng tác, chúng tôi được Ban Tổ chức đưa đi thăm hai công trình giao thông thật ấn tượng. Một là cầu cửa Đại, nối thành phố Hội An với huyện Duy Xuyên. Chiều dài toàn tuyến đường và cầu xây dựng là 18,3 km. Riêng cầu  Cửa Đại làm từ hai đầu, sắp sửa hợp long, sẽ có 4 làn xe chạy trên mặt cầu bề rộng thông thuyền 25m, chiều cao tĩnh không thông thuyền là 20m, với 22 nhịp. Hai là nút giao thông Ngã ba Huế, nơi có lưu lượng xe cộ lưu thông với thành phần phức tạp, không chỉ , người, ô tô, xe máy mà cả tàu hỏa… đang được xây dựng nút giao thông hình xuyến bao quanh, kết hợp cầu vượt 3 tầng với tháp cầu parabon. Đồ sộ ! Đó là ấn tượng đầu tiên mà những cây cầu đang dần nên hình, nên hài gây dấu ấn với các nhà văn, nhà thơ khu vực miền Trung , Tây Nguyên .

                                                       Cầu Cửa Đại trên sông Thu Bồn

Điều làm chúng tôi thật sự thán phục, là dẫu kiến trúc  các công trình đều được chọn từ cuộc thi tuyển của 14 đơn vị tư vấn trong đó có các nước Nhật, Mỹ, Đức, Pháp, Trung Quốc, Phần Lan… và Việt Nam, nhưng tất cả các khâu quản lý dự án, thiết kế bản vẽ thi công, giám sát, thi công đều hầu hết do đội ngũ cán bộ, kỹ sư, công nhân Việt Nam thực hiện. Đặc biệt là Tổng công ty Cienco 5, tiền thân là những người hùng “ vượt trên triền núi cao, đá mòn mà đôi dép không mòn” mở đường Trường Sơn năm nào. ( Những con đường rộng thênh quyến rũ tôi trong đêm bờ Đông cũng chính do Cienco 5 đảm nhiệm). Và một sự thú vị khác, không chỉ là nối nhịp cho cuộc sống sôi động, phát triển mạnh từ tận những vùng hẻo lánh nhất dưới chân núi Ngũ Hành Sơn, làng nghề đục đá Non Nước đến các làng chài ven biển, những cây cầu còn được tạo nên từ những tâm hồn đầy lãng mạn và đậm chất văn hóa Việt. Không chỉ là hình ảnh một con rồng thời Lý kiêu hãnh, đôi cánh chim xòe rộng  vút bay lên trời cao của cầu sông Hàn, hình dạng những cánh buồm vượt biển đông của cư dân biển đảo thuở nào trên vòm cầu Trần Thị Lý, đến những tháp cầu hình parabon mô phỏng những cánh tay vũ nữ uốn lượn trong vũ điệu của thần Siva và vòng xuyến ngã ba Huế cách điệu hình tượng Linga & yoni , biểu tượng sinh tồn của một nền văn hóa Chăm rực rỡ ở miền Trung. Đều mãn nhãn du khách, đáng khâm phục và ngưỡng mộ với trí tuệ và tài năng của những người thợ cầu đường Việt Nam. Và những cái tên cảng Chân Mây, cảng Tiên Sa…dành cho những khu công nghiệp hiện đại vào bậc nhất cả nước, vang lên nghe không chỉ đẹp mà còn gần gũi với đời thường biết bao.

Tôi thật sự xúc động khi được biết, làm nên những công trình hiện đại, đẹp và bền vững ấy cho một thành phố như lưỡi kiếm lớn cắm chắc xuống ven bờ canh giữ biển trời Tổ quốc, là những người công nhân mà tiền thân là Ban xây dựng 67, những chiến sỹ dũng cảm của Trường Sơn Đông nắng Tây mưa thuở nào. Chắc không còn ai trong số các anh hôm nay, là người đã dẫn dắt đoàn xe của Đoàn ca múa Miền nam chúng tôi vượt qua phà Long Đại trong đêm bom đạn chói lóa mặt sông của 41 năm về trước. Chắc cũng chẳng còn ai của những nữ thanh niên xung phong “ không thấy mặt người chỉ nghe tiếng hát ”, sau trận bom nơi cua chữ A ào ra san lấp mặt đường cho xe chúng tôi qua kịp khi bình minh chưa tràn tới.Ai trong các anh chị đã từng tham gia xây dựng cây cầu Srêpok trên quốc lộ 14 ở Buôn ma Thuột quê tôi? Và rồi những cái xóc nảy trên chuyến xe giường nằm cao cấp từ  Đà Nẵng về Buôn Ma Thuột qua đường Hồ Chí Minh lần này, ký ức  sẽ không nguôi nhớ về  con đường Trường Sơn thấm đẫm máu và mồ hôi của các anh chị, khiến đám diễn viên chúng tôi sứt đầu, mẻ trán vì bị ném lăn lóc từ bên này qua bên kia thành xe tải phủ bạt ngày ấy…

Cái tính tò mò của nhà báo, khiến tôi trò chuyện được với một thợ hàn trẻ quê ở Hà Tĩnh. Dũng chưa tròn 30 tuổi, theo những công trình giao thông đã 5 năm. Trong căn lán tạm bợ của thợ cầu ven sông Thu Bồn, tôi tưởng em nghỉ ca, nhưng sau mới biết em đang bị cảm nắng. Sức vóc mảnh mai thế kia, dẫu là người con của mảnh đất thắt eo nghèo khó nhất, cần cù chăm chỉ nhất đất Việt, với cái nắng miền Trung gay gắt, có ngày lên tới hơn 40 độ này , không ốm mới là chuyện lạ ? Em  có người yêu ở quê, không phải phải năm nào cũng về thăm được. Với nhịp độ lao động ba ca / ngày, để kịp hoàn thành tiến độ thi công, chắc sẽ có nhiều công nhân như Dũng, mang nỗi nhớ thương gửi vào từng đường hàn hay nén chặt vào một thảm beton nào đó. Ở chỗ thi công vòng xuyến ngã ba Huế, tôi bắt gặp hình ảnh mấy công nhân vừa rời bàn nước sau giờ nghỉ giải lao, trở lại mặt đường. Trên chiếc bàn nhỏ nơi họ vừa ngồi, chỉ có vết loang của một ly cà phê đá loãng, chai nước khoáng và bốn chiếc ly đã cạn….Có chút gì trào lên trong ngực khi lãnh đạo công trường cho biết tháng 3/2015 ( nghĩa là chỉ còn 7 tháng nữa) công trình đang hết sức ngổn ngang và chưa rõ hình hài kia phải hoàn thành.  Và bài hát tôi vừa hoàn thành, có nói hộ được đôi điều cho tình cảm của các anh, rằng “ nếu anh không về em hãy đến với anh. Yêu những con đường nối mọi miền đất nước và thêm yêu anh em nhé, thợ cầu đường”?

Trong cuộc cà phê vỉa hè, Hồng Phong, phóng viên của Đài VTV Đà Nẵng đã thành thật bày tỏ với tôi “ Ở Đà Nẵng hơn 10 năm rồi mà chưa dám làm phim về Đà Nẵng. Thành phố cứ như một người đẹp quá lộng lẫy, khiến chỉ dám đứng xa mà chiêm ngưỡng chứ không dám lại gần”. Tôi hiểu, với thời lượng một chương trình truyền hình, khó có thể nói hết những đổi thay của một thành phố được coi là “ đáng sống nhất Việt Nam” như Đà Nẵng. Tôi cũng biết rằng để có GDP 6 tháng đầu năm 2014 tăng 9,2 % so với cùng kỳ năm 2013, so với kế hoạch năm 2014 tăng từ 9-9,5%, xếp vào tốp những địa phương đứng đầu trong cả nước, Đà Nẵng còn có những “ chiêu” chưa hề có tiền lệ, tạo ra sự ổn định của đời sống xã hội lẫn những đóng góp cho sự phát triển kinh tế, như chương trình “ 5 không 3 có”, cũng như việc đem lại bộ mặt khang trang, hiện đại cho thành phố hôm nay mà chưa địa phương nào làm được đó là vấn đề giải phóng mặt bằng. Tôi lang thang trên phố, thú vị khi  so với những thủ đô trong khu vực Đông Nam Á như Manila ( Phi lippin) , Rangun ( Myanma) Đà Nẵng hơn vượt bậc về môi trường và cảnh quan; mức độ phát triển đô thị tương tự với Singapor một trong những con rồng của châu Á.

                                                                Tòa nhà hành chính của thành phố Đà Nẵng

Đà Nẵng nằm ở trung bộ của Việt Nam, trên trục giao thông huyết mạch Bắc - Nam về cả đường bộ, đường sắt, đường biển và đường hàng không, là cửa ngõ giao thông quan trọng của cả miền Trung và Tây Nguyên. Thành phố còn là điểm cuối trên hành lang kinh tế Đông - Tây đi  qua các nước  My anma, Thái Lan, Lào và Việt Nam. Sự phát triển mạnh mẽ ấy là nỗ lực của cả lãnh đạo lẫn nhân dân thành phố và không thể không nói đến sự đóng góp của ngành giao thông vận tải trong đó có Công ty Cienco 5, để hình thành hạ tầng cơ sở tuyệt vời , khiến bạn có thể yên tâm khi tham gia giao thông, bởi “ không bao giờ tắc đường” của Đà Nẵng.

Khởi thảo bài viết trong đêm  nghe tin nguyên bí thư thành ủy - Nguyễn Bá Thanh-người đặt nền móng cho tất cả những đổi thay ở Đà Nẵng...qua đời vì ung thư. May quá, đó chỉ là " tin vịt". Đã sang thu mà ở một góc phố  vẫn cháy rừng rực đỏ một cây hoa phượng, như sự "đơn độc giữa bày sói" của nhân vật đáng trân trọng này . Mong thành phố vẫn mãi mãi như thời có ông

 

                                                                                                                                                Đà Nẵng 30/8/2014

[...]
Xem tiếp