Linh Nga Niê Kdăm
taytrung 4 tay trung quangcao1.gif Tây trung 1
1 2 3 4

Lẽ ra không phải thế

Được viết bởi : Admin | Ngày 2014-02-10

Cũng như mọi ca sỹ người dân tộc thành danh ở Đăk Lăk, tôi  “nhặt” Y Zăk Arul ở một trong những Hội diễn nghệ thuật quần chúng toàn tỉnh, khi ấy vừa tốt nghiệp lớp 12. Cuộc liên hoan ca hát toàn quốc đầu tiên tham gia tại Đồng Nai 1992, Jăk chỉ nhận được chiếc Huy chương bạc, tuy tôi kỳ vọng ở em nhiều hơn thế. Có lẽ tại em chỉ hát hoàn toàn bằng bản năng , nhịp phách lại chưa vững. Nhưng từ hội diễn ấy, những năm sau, đam mê ca hát, Jăk theo Moan đi hát mọi cuộc ở khắp các buôn làng trong tỉnh. Cho đến lúc đầu quân về làm diễn viên Đoàn Ca múa tỉnh Đăk Lăk.

E cứ hát hoài như thế không phát triển được, tôi động viên mãi, đoàn mới cho Jăk thi vô học trung cấp thanh nhạc,Nhạc viện thành phố Hồ Chí Minh. Bản tính nghệ sỹ, không chịu nổi những sự gò bó, học hết năm hai Jăk bỏ trường. Cũng đồng nghĩa với việc bỏ đoàn, lang thang đi bất cứ đâu, ai mời thì hát. Đạo diễn nào gọi thì đóng phim ( làm diễn viên điện ảnh chắc cũng được vài ba bộ). Thậm chí  tự bỏ tiền bay ra Hà Nội hát theo lời gọi của ai đó. Phong cách lãng tử, mái tóc dài cột lại sau gáy. Chiếc mũ phớt gắn trên đầu. Jăk có thể ôm ghi ta gỗ thủ thỉ ngồi cả đêm cùng bạn bè hết những bài hát về Tây Nguyên đến nhạc vàng. Cũng có thể cùng Moan đốt cháy hết mình trong những đêm hát cho bà con ở buôn làng nghe. Nhưng lại bỏ qua rất nhiều cơ hội để có thể trở thành một trong những ngôi sao ca nhạc của Tây Nguyên, có lẽ sẽ chẳng kém gì đàn anh Y Moan và đàn chị Siu Black.

Sở hữu một chất giọng nam trung ( khác với giọng nam cao của Moan) ấm, truyền cảm với một tầm cữ rộng và sự cảm thụ âm nhạc rất mạnh mẽ. Nếu Y Moan – gọi theo cách của Trưởng đoàn Nguyễn Quốc Cường là trữ tình rực lửa – ví như những dòng thác cao nguyên Drei sáp, Drei H’Linh tuôn trào, thì giọng ca Jăk có thể được ví với những đồng cỏ M’Drăk mênh mang dập dờn bao nhiêu làn sóng cỏ. Moan đã có lần nói với tôi, khi định mời em thu lại ca khúc “ Bay về cội nguồn” của Y Phôn Ksor “ Bài này Jăk hát hợp hơn chị ạ”. Nếu Moan có thể hát được nhiều thể loại, thì Y Jăk quả thực chỉ thành công với những ca khúc đậm chất trữ tình của Tây Nguyên như “ Đi tìm lời ru Nữ thần mặt trời, Bay về cội nguồn, Đôi chân trần…” ( của Y Phôn Ksor), “Chuyện tình trên thảo nguyên, Giấc mơ Cha Phi ” ( của Trần Tiến)…Jăk hát như chơi mà vẫn lay động tâm hồn người nghe bằng cả sự chân thành trong giọng hát lẫn tình cảm. Lễ hội cà phê năm 2012, tôi mời em thể hiện ca khúc “ Rock cà phê” ( của Mạnh Trí ) trong album làm quà tặng của tỉnh. Lúc đầu chần chừ, em bảo “ Hơi khó, vì em ít hát Rock”. Nhưng như muốn tự vượt mình, rồi ca khúc vẫn thành công, nhiều bạn trẻ ưa thích cũng từ bản DVD đầu tiên này do em hát.

Đến tận bây giờ tôi vẫn không hiểu vì sao chẳng bỏ ca hát nhưng em lao đầu vào khai thác đá xây dựng, một nghề chẳng dính dáng gì tới nghệ thuật, hoặc chẳng liên quan gì tới tiềm năng du lịch ở cái buôn đẹp như cổ tích Ê đê, nổi tiếng khắp thành phố Buôn Ma Thuột của dòng họ & gia đình em; vất vả mà lời lãi chẳng bao nhiêu, khiến cha già, cụ Ama H’Rin, không chỉ nhiều lần nhờ tôi khuyên giải mà còn phải lên tận lãnh đạo tỉnh để kêu cầu giúp đỡ kinh doanh. Nhưng dường như Jăk  đã lầm đường, lẽ ra em phải là một nghệ sỹ đích thực mới đúng. Ai đó từng gọi Jăk là “ chàng cao bồi của đồng cỏ” có lẽ đúng với bản chất phóng khoáng, ít chịu bó mình vào khuôn khổ nào của Jăk chăng? 

[...]
Xem tiếp

Giọt sương nào thành con người ?

Được viết bởi : Admin | Ngày 2014-01-10

“Những cái chết sẽ hóa thành giọt sương sau lễ PơThi”

                                                                                            Thơ H’Siêu

Em nhìn vào đôi chân                                                 

Không còn vòng kong tua sáu chiếc

Rung reng như ca hát

Khúc hát mùa ăn uống nhiều ngày.

Em nhìn vào họng mình

Không nói được lối nói vần

vần này tiếp nối vần kia

móc xích.

Em nhìn vào tình yêu

trắng dã

những cái đập vào đầu, xô vào cửa

không gọi là tình yêu.

Em nhìn khắp nơi, không là em, không  là chính chúng ta nữa

Có ai đó lấy mất đầu

Nhét vào suy nghĩ

Lá thuốc độc èo uột

“Muốn ăn cơm thì hỏi  mặt trăng, muốn uống nước thì hỏi vì sao”

lời PơThi

khóc hờ trong ống nứa

giọt sương nào thành con người

khóc cười, phía núi bên kia?

[...]
Xem tiếp

Thêm một niềm tự hào Ê đê

Được viết bởi : Admin | Ngày 2014-19-09

Nhân 4 năm ngày mất của NSND Y Moan, cũng là một cách nhớ về em

Cái năm đã xa ấy, vợ chồng Y Moan chở nhau tới nhà tôi :

- Chị ơi, có cách gì để Ga Ri học nhạc cho thuần bớt tính đi không? Nó mới chạy xe đua với bạn bè té sứt hết mặt mũi . Y Vol chị cho đi học Quân đội rồi,bây giờ còn em nó, nhờ tính giúp chúng em với.

Ấy là vì tôi “ trót bị” uy tín quá với nhạc sĩ An Thuyên khi ấy đang là Hiệu trưởng trường VHNT Quân đội, cho phép mỗi năm cử tuyển ra học Hà Nội từ 5-6 em người dân tộc Tây Nguyên thật sự có năng khiếu nghệ thuật. Nên bên cạnh những giọng ca được tuyển chọn qua các kỳ hội diễn nghệ thuật, cũng lưu ý hơn một chút tới con cái bạn bè. Không chỉ Y Vol ( con trai lớn Y Moan), Y Phôn KSor học sáng tác, H’Phượng Ê Ban ( con ca sĩ H’DiaMan) học QLVH, mà còn Đinh Rô Bang ( Con NSƯT Đinh Long Ta), Trọng Khánh ( con đoàn trưởng Quốc Cường) học múa…Tôi hẹn nghe và phát hiện cậu học sinh lớp 11 này có chất giọng nam cao khá sáng. Vậy là bốn tháng, trước khi trường VHNT Đăk lăk tuyển sinh, tuần ba buổi, Ga Ri đến căn nhà sàn mái tranh vách nứa sau nhà  tôi để luyện giọng ( cùng học với Ga Ri hồi ấy, có Cao Đạt – dân tộc Mường & H’Kim Vui, nay đều đã tốt nghiệp đại học VHNT Quân đội). Trớ trêu thay, trong kỳ thi tuyển sinh năm đó, trực tiếp do lãnh đạo nhà trường ( một giáo viên lý luận âm nhạc ) ngồi ghế Chủ tịch hội đồng, Ga Ri trượt. Khi tôi điện thoại hỏi, ông ta  phán một câu “ xanh rờn” :

- Cháu nó làm gì có năng khiếu hát đâu chị. Sao có thể châm chước được?

Cuống quít, vợ chồng Moan lại chạy lên nhà, điện thoại cả cho Nhạc sỹ An Thuyên, bởi đã qua kỳ thi, số học sinh cử tuyển đã ra Hà Nội làm xong thủ tục tựu trường với Tổng cục Chính trị. Vậy rồi cả hai anh em đồng quan điểm làm thủ tục cho Ga Ri ra học dự bị một năm . “ L.Nga nói cháu có năng khiếu là anh tin”

Bẵng đi vài năm,cho đến ngày An Thuyên mời Ban chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam tới trường xem tổng duyệt vở nhạc kịch của anh viết từ tác phẩm văn học “ Đất nước đứng lên” ( Nguyên Ngọc), toàn bộ các nhân vật do các nam nữ học sinh người dân tộc ( có 30 em Tây Nguyên do tôi cử tuyển) đang học tại trường tham gia diễn xuất, trong đó Ga Ri đóng vai Anh hùng Núp.

Là một giáo viên thanh nhạc, tôi gai hết cả người khi Ga Ri dễ dàng & khỏe khoắn đến không ngờ chinh phục  nốt “ đố” ở âm vực gần như cao nhất của giọng Tenor (nam cao). Như là âm vọng đầy lan tỏa của rừng đại ngàn, như va đập mạnh mẽ của dòng thác Drei Nu ào ạt trườn qua ghềnh đá dội vào tâm tưởng. Nước mắt cứ thế lặng lẽ chảy không ngừng được. Mừng cho cháu, cho vợ chồng Moan và cho cả nghệ thuật hiện đại Tây Nguyên nữa. ( Ngấm ngầm trả lời cho cái người đã từng nhận xét  “ Y Ga Ri không có năng khiếu ca hát” nữa chứ). Chỉ  tiếc rằng những ngày đầu mới vào nghề còn nặng lối bencanto ( hát đẹp) liền giọng của phong cách thính phòng – đó cũng là một hạn chế của lối dạy thanh nhạc kinh điển trong các nhạc viện - khi áp dụng sang ca khúc Việt Nam, Ga Ri hát không rõ lời và  chưa có phong cách biểu diễn; lại thêm thử nghiệm của nhạc sỹ An Thuyên phối lại aria Anh hùng Núp sang nhạc nhẹ cho Ga Ri dự thi không mấy hiệu quả , nên lần thử sức đầu tiên với Sao Mai tại Nha Trang, không đem lại được kết quả gì.

Hai bác cháu đã nghiêm túc ngồi lại với nhau để xem xét. Để rồi cứ như thế, bước chân Ga Ri dần đặt tiếp lên từng nấc thang của lâu đài âm nhạc với những thành công được khán giả bình chọn trong chương trình “ Bài hát Việt”, nhạc kịch “ Thằng gù ở nhà thờ Đức Bà”, cho đến giải nhất Asean ở Trung Quốc…Tôi đã khóc không dấu diếm trong đêm diễn đầu tiên và cũng là cuối cùng của Y Moan tại Nhà hát Âu Cơ Hà Nội, khi cả ba cha con cùng trình bày một bài hát “ Đôi chân trần” ( của Y Phôn Ksor), cả khi Siu Black nồng cháy cất lên như một lời khẳng định, câu ca mở đầu “ Vượt qua số phận cớ sao không ”… để cùng hát với cha con Y Moan và bè bạn ca khúc “ Và ta đã thấy mặt trời trên cao nguyên” ( của Nguyễn Cường); không chỉ là từ lòng mến thương và lo lắng cho Y Moan mà còn mừng tủi vì sự trưởng thành quá sức tưởng tượng của các học trò tôi, những Y Moan, Siu Black, Y Garia…chỉ bằng giọng hát và cảm xúc thăng hoa nghệ thuật, làm đẹp đến thảng thốt tâm hồn người nghe bởi âm nhạc cao nguyên không chỉ hừng hực sức sống mà còn đầy những nỗi khắc khoải.

Tốt nghiệp đại học, Y Ga Ri về Nhà hát Quân đội thành phố Hồ Chí Minh, rồi đi học thạc sỹ tại Quảng Tây ( Trung Quốc). Hạnh phúc hơn người cha quá cố vì sớm ra được album với cả những sáng tác của chính mình, Y Ga Ria đang tiếp tục hoàn thiện học vấn và sự nghiệp ca hát, như mong muốn của người cha thân yêu đã từng “ Lượm từng hạt thóc cho con một bữa cơm chiều” ….

Mong sâu thẳm trong trái tim & tâm hồn Ga Ri luôn nhớ về cội nguồn như cha. Bởi thế là thêm một niềm tự hào cho nghệ thuật Ê đê ở cao nguyên Đăk Lăk.

[...]
Xem tiếp