Linh Nga Nie kdam

Linh nga niek dam

Em muốn làm theo một cách khác

Được cập nhật bởi Admin ngày 2017-15-05

Năm 2013, xem vieo “ Tôi yêu nước sạch” được giải nhất của cuộc thi Nước sạch toàn quốc do Bộ Tài nguyên & Môi trường chủ trì, tôi chú ý đến tác giả và đoán là một bạn trẻ người dân tộc. Rồi làm quen nhau qua những đoạn video ngắn về cuộc sống buôn làng trên facebok. Đoàn làm phim Rừng và sự sống của VTV cho chúng tôi cơ hội gặp gỡ và tâm sự.

Em kể, bắt đầu thích làm phim từ năm học lớp 10 nhưng không có điều kiện. Hết lớp 12, em làm hồ sơ xin thi vào 2 trường Đại học Tây Nguyên và Đại học Sân khấu điện ảnh. Nhưng ba em, một cán bộ địa chính ở thị trấn nhất định không đồng ý. Đơn giản chỉ vì ông cho rằng theo học địa chính, ngày em ra trường cũng là lúc ông có thể nghỉ ngơi, xin cho con ngồi vào vị trí của mình ( nghĩa là chắc chắn có việc làm ở một cơ quan nhà nước, theo mong mỏi của tất cả các bậc cha mẹ khi chọn ngành nghề cho con cái ). Hơn nữa, quan niệm về cái nghề chơi bời nhiều hơn làm, còn ám ảnh suy nghĩ của ông. Là một đứa con ngoan, em nghe lời cha chỉ định “ đi thi cho rớt”, không ngờ vẫn đỗ và theo học quản lý đất đai tại trường Đại học Tây Nguyên. Cái ý thích làm phim cứ cựa quậy trong đầu, để rồi thay vì nộp các tiểu luận mỗi kỳ bằng văn bản, nhóm các em làm những video clip về môi trường, quay ngay chính tại nơi mình học. Em khúc khích cười có đôi chút tự hào “ không chỉ được điểm cao đâu. Tới bây giờ video Cầu nín thở cô giáo vẫn giữ làm tư liệu cho các bạn khóa sau tham khảo đấy”.

Sau khi được giải thưởng, lòng say mê làm phim càng như lửa đốt. Học dở năm thứ 4, em lén bỏ trường xuống thành phố Hồ Chí Minh. Không dám nói với cha, cũng không xin tiền mẹ , vừa đi làm kiếm tiền sống, vừa theo học quay phim Cái giải nhất nước sạch khiến em tiếp cận được với nghệ sỹ Phan Gia Nhất Linh. Mặc dù thày chẳng trực tiếp dạy dỗ gì, nhưng theo thày, nghe, nhìn và chịu khó áp dụng vào việc dựng phim thuê, em không chỉ học được nhiều điều về nghề, mà còn đủ sức tồn tại ở cái thành phố bậc nhất của cả nước trong việc cuốn con người vào vòng xoay kiếm sống tới chóng mặt ấy. Tất nhiên vì cái việc thứ 7, chủ nhật chẳng thấy về, cuối cùng thì cha cũng biết. Nhưng không làm gì được đứa con trai lớn, khi nó đâu cần phải có sự trợ giúp của gia đình để sống .

Lại cười “ mấy video clip Hai anh em, Vị đời…em làm chơi ở bon làng đăng lên facebok  được tới hàng triệu lượt người xem. Cứ 1 triệu lượt người coi là em được 1$. Thấy hay hay và có tiền, em quyết định tìm cho mình một lối đi khác”.

Người “ khai sáng” con đường tìm về văn hóa của chính tộc người mình cho em, là một trí thức dân tộc Mnông Nong ở Bình Phước, anh Điểu Bửu, làm quen được ở thành phố Hồ Chí Minh. Là thành viên của một cộng đồng và gia đình đã hoàn toàn chuyển đổi đức tin theo đạo Tin lành, nên không còn bất cứ một phong tục tập quán nào như đánh ching, cưới hỏi, tang ma… của văn hóa truyền thống được giữ lại; nhưng Điểu Bửu lại có sự hiểu biết và tình yêu sâu nặng với vốn văn hóa dân gian cổ truyền của tộc người mình. Anh truyền ngọn lửa đam mê đến gần như bế tắc ấy của mình sang cho Lâm Đăng. Những câu chuyện bên ly cà phê sáng tối, những bình luận về các thước phim quay còn đầy vụng về được bạn bè trên facebok chia sẻ, khiến em “ ngộ” ra một điều “ văn hóa, lối sống của tộc người mình hay thế, đẹp thế, mà chính  mình cũng chưa hiểu hết. Bằng cách nào để thế hệ các bạn trẻ như mình đều thấy ra điều ấy?”.

“ Em không phản đối sách vở và bài viết đâu, đó là tập hợp tri thức của loài người, sao mình bỏ được? Nhưng có nhiều con đường cô nhỉ? Bây giờ người ta đi làm, kiếm sống vất vả, thời gian rảnh rỗi đâu có nhiều để mà đọc sách. Nhất là lớp trẻ nữa, lướt mạng xem tin ngắn, video ngắn, hài hài một chút, là lạ một chút,  vừa có được thông tin, vừa có sự thư giãn… Nhiều người xem, nhiều người bình luận, thậm chí là tranh cãi nảy lửa, cũng là để vấn đề được đào sâu hơn. Nên em sẽ làm khác đi ”.

Đám thanh niên ham chơi trong buôn rất quý Lâm Đăng, không chỉ vì “ để được quay lên phim”, mà còn vì em lan tỏa được cả tình yêu văn hóa truyền thống của tộc người. Mẹ Đăng vui vẻ kể “ Nó xin hai con heo làng và hai ché rượu cần. Rồi rủ đám thanh niên trong buôn tới đốt lửa nướng heo, hát karaoke suốt đêm ngoài sân. Mẹ bảo khuya rồi, để mọi người trong bon ngủ. Nó nói chỉ một đêm thôi, không có lần sau đâu”. Trong đêm ấy, các anh em đã trò chuyện những gì, mà chỉ sau đó vài tháng, khi Lâm Đăng gọi tới nhà học tấu ching goong thì hầu như đủ mặt. Nhất là khi Đăng huy động tham gia video clip về một sử thi MNông nào đó. Đội ching trẻ của buôn bây giờ còn có thêm cơ hội phục vụ du lịch khi cần đến nữa. Hào hứng lắm. Việc lêu lổng chơi bời cũng bớt hẳn. Không chỉ các nghệ nhân già yên tâm, mà gia đình các bạn trẻ cũng vui lòng. Cũng không phải chỉ thế , hàng triệu lượt người xem trên yutobe, có tháng mang về cho Đăng tới 12 triệu đồng. Vậy là cha yên tâm để con theo đuổi đam mê của mình. Còn mẹ. một nghệ nhân đam mê dệt thổ cẩm, thì ủng hộ hết lòng, thậm chí còn theo Đăng đi làm phim.

Câu chuyện của chúng tôi trong bữa ăn trưa thêm đậm đà với toàn những đặc sản núi rừng, nào đọt mây luộc, lá mì cùng với đọt đu đủ xào cá khô, canh lá bép, măng lửa và cà dại, ngon tới hai chậu cơm hết hồi nào không hay. Những món ăn mà cha mẹ của Lâm Đăng thết những người cùng chung niềm đau đáu về sự mất đi của những tinh hoa của một miền đất “ ăn rừng” ngày nào của GS Comdominas.

Cha là người Mnông Rlâm, mẹ là người Jẻ –Triêng. Cư trú ngay tại buôn Jun, buôn du lịch nổi tiếng bên cạnh hồ Lăk. Dòng máu Tây Nguyên chảy rần rật trong người. Đó là những động lực để Lâm Đăng  bằng chính năng khiếu của mình, những sự tìm tòi để hiểu chính mình, qua những đoạn video clip, những câu hỏi từ một tập quán, một cái tên địa danh, cách đặt tên cho con cái, nghề dệt chiếu, hội đua voi… khơi dậy làn sóng bình luận và kiếm tìm của những người DTTS, kể cả những “ gạo cội” trong làng sưu tầm văn hóa Tây Nguyên, lẫn các bạn trẻ cùng thế hệ thông qua sự lan tỏa nhanh của facebok .

Đó là cách em chọn lựa con đường để cùng bạn bè tiếp cận và chung tay gìn giữ văn hóa truyền thống. Mong có được nhiều bạn trẻ người các dân tộc thiểu số, tìm được đường về với cội nguồn như Y Lâm Đăng Bing

 

Bình luận

Tin tức & sự kiện