Linh Nga Nie kdam

Linh nga niek dam

Già làng Rmam

Được cập nhật bởi Admin ngày 2017-28-02

GIÀ LÀNG RMAM

                Đến làng Le ( xã Mo Ray, huyện Sa Thày, tỉnh Kon Tum) mà chưa gặp già làng A Blong thì coi như chưa hiểu gì về dân tộc Rmam của ông.

                65 tuổi, ông như một “pho sử sống”  của làng. Mặc dù đã đi bộ đội bộ binh Đăk Tô, thuộc quân số địa phương quân  Kon Tum từ năm mới 17 tuổi, nhưng mọi việc của người Rmam ông nhớ hết. “ Là do Mỹ ngụy bắn phá hoài, ở giữa rừng sâu mà vẫn phải dời làng miết. Tức nó nên đi đánh nó thôi. Chứ ai muốn đánh nhau làm gì. Làng Le có tới hơn 20 cựu chiến binh, đều cùng cái bụng như mình hết ”. Vậy là hai anh em ông theo đoàn quân Đăk Tô, từng đánh địch ở cả sân bay Đăk Tô lẫn Sa Thày, những trận đánh góp phần không nhỏ để vùng giải phóng của Kon Tum ngày càng mở rộng, mà trong đó Mo Ray quê ông trở thành căn cứ của cách mạng, nơi bộ đội Sư đoàn 10 đóng chân trong sự đùm bọc của người Rmam và Jrai.  

Năm 1973 với cấp bậc trung sỹ,  ông rời quân ngũ về đi học bổ túc văn hóa, rồi ra làm ở bưu điện huyện.  Đến năm 1974 lại chuyển sang làm cán bộ giáo dục, chuyên về phong trào học tập , xây dựng trường lớp. Vừa làm vừa học ông cũng tốt nghiệp được sơ cấp sư phạm, năm 1987 được huyện phân công dạy từ lớp 1 đến lớp 5 ở trường tiểu học ngay tại địa bàn xã.

                “ Ui, cũng biết là trình độ mình còn thấp đấy. Nhưng dạy cho chính con em người Rmam, người Jrai ở xã này thì tại sao lại không làm được ? Lúc đó mình là người có học cao nhất đấy nhé” . Ông cười hà hà một cách rất sảng khoái.

                Vẫn cái mạch chuyện vui như thế, ông kể “ Năm 1991, huyện gọi lên nói cử mình làm hiệu trưởng. Toát hết mồ hôi, nhưng sự phân công của cấp trên, biết từ chối thế nào?” vậy là vừa làm vừa tìm kiếm, xin  tài liệu đọc để học . Ông “ ngồi ghế” hiệu trưởng trường tiểu học xã tới 18 năm. Với sự vận động của ông, tất cả trẻ em làng Le và 5 làng Jrai trong xã đều đến trường học hết. Mặc dù sau này vì hoàn cảnh khó khăn, nhiều cháu chỉ học hết tiểu học, cố lắm cũng lên tới cấp II là nghỉ. Nhưng lớp trẻ không còn ai mù chữ. Thế là ông vui rồi. Chưa đến tuổi nghỉ hưu, nhưng tự thấy mình không thể đảm đương trọng trách được, dành chỗ cho thế hệ trẻ có học thức bài bản hơn, năm 2009 ông làm đơn xin nghỉ hưu trước tuổi.

                Nhưng về làng rồi cũng đâu có được nghỉ ngơi vui vầy vườn rẫy như cách ông nghĩ? Với sự hiểu biết và tấm lòng ông, cả làng lại bầu ông làm già làng, rồi tiếp tới là Ủy viên Hội đồng nhân dân xã. Không chỉ thế, ông còn là Chi hội trưởng Chi hội cựu chiến binh lẫn Chi hội người cao tuổi của làng. Từ đó tới nay, ông vẫn là niềm tin, niềm tự hào của 654 người dân làng Le với các trọng trách của mình. Theo tập quán của người Rmam, mỗi khi làng có việc vui, việc buồn của chung hay của bất cứ gia đình nào, già làng sẽ gióng lên những hồi trống. Nghe tiếng trống, biết việc gì xảy ra, người làng tụ tập lại nhà già làng để cùng chung tay giải quyết. Cái “trống già làng” đung đưa trước cửa nhà ông là thế.

                Là người đã từng công tác trong ngành giáo dục nhiều năm, già làng A Blong hiểu rõ việc học hành có lợi cho đời sống con người như thế nào, nên ông luôn động viên những gia đình có điều kiện cho con em tiếp tục học lên cao. Bản thân con cái trong gia đình ông cũng đã và đang cùng 5,6 thanh niên của làng học ở các trường trung cấp, cao đẳng của tỉnh. Ông tự hào “ Làng Le bây giờ có người làm tới cấp tỉnh nhé : cô Y Ly Trang giám đốc sở ngoại vụ nè, anh Rchăm Mon chỉ huy trưởng bộ chỉ huy quân sự thành phố Kon Tum nè, Y Hương, A Kết đang học đại học nữa …Ít còn hơn không có như hồi trước giải phóng nhé .”

                Con cái đều đã trưởng thành, đứa ra ở riêng ông bà chia đất, dựng nhà. Đứa đi học chăm cho có kết quả tốt, đừng vì lo cuộc sống mà  ảnh hưởng. Hai vợ chồng già cặm cụi với 4 ha cao su, 2 ha trồng mì, 2 sào ruộng nước, thay nhau chăn 3 con trâu, làm đủ ăn và lo cho con đi học. Vụ mì vừa qua, vừa bán củ, vừa bán trâu, A Blong làm xong căn nhà sàn gỗ kiểu truyền thống, trị giá 70 triệu đồng. Ông trầm ngâm “ năm 2001, tỉnh dựng nhà sàn cho 50 hộ , xuống cấp rồi nên bà con hạ xuống thành nhà cấp 4 hết. Nhà mình cũng vậy đó. Mình tiếc cái nhà xưa quá nên quyết tâm làm. Cho con cháu nhìn thấy mà biết hồi trước ông bà mình ở thế nào thôi. Chớ thực ra nhà có hai ông bà già ở đâu hết. Nhà sàn để họp làng, họp hội, để nhậu chơi vui bạn bè cũng được mà….hà hà”. Và vui miệng, ông lại kể chuyện làng Le đã dời làng 3 lần , lần thứ nhất năm 1970 - 1971 từ làng cũ này , vì bom đạn chiến tranh mà dời lên núi Cư Yang Sứt ( đồi thần Sứt). Năm 1975, tỉnh vận động bà con xuống núi, về gần con suối Jek Bang Viết. Đến cuối năm 1976, bà con tự mình chuyển về định cư ở làng cũ.

 Trước năm 1975, có hai xã : xã Ray gồm 4 làng Kênh, Đinh, Sộp và Le. Xã Mo gồm làng Tung, Rê và Rap. Sát nhập lại gọi chung là xã Mo Ray, thuộc huyện Sa Thày. 6 làng toàn người Jrai hết, chỉ có làng Le là của người Rmam. Mặc dù có sự mất mát, tiếng nói, tập quán có ảnh hưởng ít nhiều từ người Jrai, nhưng nhiều nét văn hóa đặc trưng xưa vẫn còn được gìn giữ, như trang phục, diễn tấu ching guông, một vài lễ hội như ăn cơm mới, cúng xả xui, thờ Yang Pluk…

                Niềm vui của già làng lan tỏa sang cả chúng tôi, những người từ xa đến tìm hiểu văn hóa Rmam. Chí ít thì với cái tâm của già làng A Blong, người luôn ý thức được trách nhiệm dẫn dắt, đi đầu làm gương và việc làm của chúng tôi, truyền thống văn hóa Rmam đang dần dần hồi sinh.

 

Bình luận

Tin tức & sự kiện