Linh Nga Nie kdam

Linh nga niek dam

Văn xuôi H'Linh Niê

Được cập nhật bởi Admin ngày 2017-01-08

         Nghiên cứu một số phương diện nghệ thuật cơ bản trong truyện ký Linh Nga Niê Kdam ( H’Linh Niê) chúng tôi nhận thấy: nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ trong văn chương của chị vô cùng tinh tế, phong phú, đa dạng. Chị mở ra cả một kho tàng ngôn ngữ mang đậm dấu ấn dân tộc Tây Nguyên. Việc sử dụng hệ thống từ vựng dân tộc, giữ nguyên vẹn câu văn bằng tiếng dân tộc kết hợp với lớp ngôn từ vừa mộc mạc giản dị vừa triết lý sâu sắc, gần gũi với lời ăn tiếng nói, tư duy người dân tộc khiến cho ngôn ngữ nghệ thuật của nhà văn trở nên chân thực, mang đậm hồn cốt Tây Nguyên. Chất riêng trong ngôn ngữ nghệ thuật của H’Linh Niê là chị đưa âm nhạc dân gian truyền thống vào những câu văn xuôi bay bổng, giàu hình ảnh, giàu tình cảm cảm xúc khiến mỗi áng văn chương như một mảnh tâm tình đầy dịu ngọt, thẫm đẫm chất thơ, chất nhạc làm say đắm lòng người. Chị còn đưa vào văn xuôi của mình nhiều yếu tố huyễn ảo, sử thi huyền thoại cùng các câu chuyện cổ làm cho tác phẩm thêm phong phú nội dung, thêm đậm đà bản sắc văn hóa, tạo được phong cách riêng độc đáo. Bên cạnh đó, diễn biến tâm lý của nhân vật dường như chưa được xoáy sâu, thì chúng ta không thể phủ nhận được Linh Nga Niê Kdam quả là một nhà văn tài hoa, đầy sáng tạo trong việc kế thừa, hòa trộn văn hóa truyền thống với lối viết hiện đại; luôn lao động nghệ thuật nghiêm túc, không ngừng tìm tòi đổi mới. Chị đã thành công trong việc đưa vẻ đẹp văn hóa dân tộc Tây Nguyên hòa nhập vào dòng văn hóa đất Việt. Thông qua các trang văn xuôi thấm đẫm chất dân tộc và miền núi nhưng cũng rất hiện đại của mình, chị thật sự xứng đáng là nhà văn Tây Nguyên tiêu biểu thời kì đổi mới.

       1. Nhà văn Linh Nga Niê Kdam – H’Linh Niê là một trong số những nhà văn DTTS ở Tây Nguyên trưởng thành sau những năm đổi mới của đất nước. Mặc dù không sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Tây Nguyên nhưng trái tim chị vẫn luôn hướng về quê hương, dòng tộc. Chị có một tình cảm sâu nặng với cuộc sống, con người, bản sắc văn hóa Tây Nguyên bởi ngay thời thơ ấu chị đã được bồi đắp, giáo dục ý thức dân tộc từ chính người cha Tây Nguyên kính yêu của mình. Vì thế, khi trưởng thành, hoàn thiện học vấn, chị tự nguyện trở về quê hương, bắt đầu khai thông một con đường học tập mới, nghiên cứu, tìm hiểu, sưu tầm văn hóa văn nghệ dân gian và từ đó mà sống, sáng tác, cống hiến hết mình cho văn học nghệ thuật Tây Nguyên. Nói một cách khác, chính văn hóa dân gian truyền thống Tây Nguyên đã tạo nên Linh Nga Niê kdam. Như lời chị thường nói nghiêm túc “ theo quan niệm của người Tây Nguyên thì chính các vị thần linh thiêng và những con người của mảnh đất cao nguyên này, đã ban, đã giao cho tôi tất cả những gì hiện có, như một nghĩa vụ, một sự bắt buộc phải làm thế”. Tuy đến với văn chương hơi muộn (so với một số nhà văn khác) song với sức viết dồi dào, với cảm hứng mãnh liệt, chị đã nhanh chóng đạt được những thành tựu trong sự nghiệp sáng tác văn học. Đến nay chị đã có 4 tập truyện ngắn và 4 bút ký được công bố, vừa có sự kế thừa tinh hoa văn hóa dân tộc lại có nhiều sáng tạo độc đáo hấp dẫn, trong đó có một số tác phẩm được đánh giá cao. Chị trở thành một trong những trí thức tiêu biểu, một nhà văn tiêu biểu của Tây nguyên góp phần phát huy sự phát triển văn học dân tộc.

        2. Nghiên cứu văn xuôi Linh Nga Niê Kdam – H’Linh Niê chúng tôi nhận thấy văn xuôi của chị có mang một vài đặc điểm chung như những nhà văn DTTS khác, nhưng lại có đặc điểm riêng kể cả về nội dung lẫn hình thức nghệ thuật. Tám tập truyện và ký của chị đều tập trung thể hiện tình yêu, niềm tự hào của một người con Tây Nguyên về mảnh đất quê hương cao nguyên yêu dấu của mình. Đó là một vùng thảo nguyên rộng lớn có cảnh sắc thiên nhiên vô cùng hùng vĩ, hoang sơ nhưng cũng rất đỗi lãng mạn, mộng mơ. Bức tranh thiên nhiên trong văn chị rất gần gũi, thân thiết với con người và mang đậm phong vị cao nguyên đất đỏ bazan tràn đầy nắng gió và hương thơm tinh khiết của cỏ cây, hoa lá và sự dữ dội của sông, thác, hồ trên núi cao. Thiên nhiên ấy được cảm nhận từ tình yêu, sự gắn bó, trân trọng của chính nhà văn và được viết nên bởi ngòi bút văn xuôi trữ tình, bay bổng, tràn đầy cảm xúc.

        Bên cạnh đó, nét đặc sắc trong các sáng tác văn học của Linh Nga Niê Kdam ( H’Linh Niê) còn thể hiện ở chỗ chị phản ánh rất sinh động chân dung, tính cách con người Tây Nguyên, cùng nền văn hóa đậm đà bản sắc các dân tộc Tây Nguyên. Đó là những con người sống mạnh mẽ quả cảm, rất mực tài hoa và luôn khao khát vươn lên đổi thay cuộc sống. Họ sinh ra lớn lên, gắn bó với núi rừng nên cách nghĩ, lối tư duy cùng lối sống, lối ứng xử rất giản dị, hồn nhiên, chân thực nhưng cũng rất phóng khoáng, lãng mạn. Họ chính là chủ nhân, là người sáng tạo, lưu truyền và gìn giữ cảnh sắc thiên nhiên cũng như những phong tục tập quán, văn hóa các dân tộc Tây Nguyên. Qua bao thăng trầm của lịch sử, đến nay Tây Nguyên vẫn là một cộng đồng dân tộc giàu bản sắc văn hóa. Nét đẹp văn hóa của họ thể hiện rõ trong kiến trúc nhà ở, trong nghề thủ công, trang phục truyền thống, trong ẩm thực, các loại nhạc cụ dân gian....; đặc biệt hơn là nét đẹp văn hóa thể hiện trong những ngày lễ hội, trong đời sống tâm linh, những tục cưới xin, tang ma, sinh con đẻ cái… Tất cả những nét đẹp văn hóa đó giúp độc giả có cài nhìn sâu sắc hơn về cuộc sống, con người trên mảnh đất này thông qua các trang bút kí và truyện ngắn của nhà văn H’Linh Niê .

        Mặc dù rất tự hào về mảnh đất, con người Tây Nguyên giàu bản sắc văn hóa nhưng Linh Nga Niê Kdam vẫn tỉnh táo nhận ra những khó khăn thách thức mới đối với mảnh đất này: địa thế không thuận lợi, thời tiết khắc nghiệt, thiên tai bão lũ, đói nghèo, lạc hậu, với những hủ tục nặng nề vẫn đang là rào cản con đường phát triển đi lên của nhân dân Tây Nguyên trong thời kì hiện đại. Nhà văn cũng đau đớn nhận thấy sự tha hóa trong lối sống, sự xuống cấp về đạo đức, nhân phẩm của mọt số những người con bản địa ở nơi đây. Những tác động tiêu cực từ mặt trái của đời sống kinh tế thị trường với lối sống thực dụng coi đồng tiền là trên hết; từ sự thay đổi tín ngưỡng tôn giáo một cách nhẹ dạ, cả tin, mù quáng là một trong nhiều nguyên nhân khiến cho văn hóa Tây Nguyên ngày càng bị phai nhạt, mất mát, môi trường thiên nhiên, môi trường xã hội ở vùng cao ngày càng bị tổn thương nghiêm trọng. Trăn trở, lo âu về vấn đề này, nhà văn tha thiết kêu gọi tất cả mọi người - dù là ai chăng nữa cũng cần có ý thức bảo vệ  những giá trị văn hóa truyền thống quý báu của dân tộc và phát huy những truyền thống ấy trong đời sống hiện đại hôm nay để mãi mãi con cháu biết và tự hào về cha ông, về dòng tộc, về quê hương đất nước của mình.

         Để thể hiện được những nội dung đó một cách sâu sắc, nhà văn đã sử dụng một số yếu tố nghệ thuật rất hiệu quả, góp phần mang lại những thành công nhất định cho các tác phẩm văn xuôi của mình. Đó là nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ đậm màu sắc Tây Nguyên, không thể trộn lẫn. Cùng với ngôn ngữ chuẩn mực (toàn dân phổ thông), nhà văn đan cài vào tác phẩm của mình một hệ thống ngôn ngữ bằng tiếng dân tộc Ê đê, kết hợp sáng tạo một loạt các ngôn từ cùng một loạt các hình ảnh và cách diễn đạt mới mẻ; đưa nhạc tính vào những câu văn xuôi khiến cho văn chương của chị rất mượt mà, trữ tình, bay bổng, giàu cảm xúc và dễ đi vào lòng người đọc. Cùng với ngôn ngữ nghệ thuật độc đáo vừa quen thân vừa mới lạ, nhà văn còn dụng công trong việc xây dựng cốt truyện, tình huống truyện (giàu kịch tính), lồng chất sử thi huyền thoại vào những trang văn… đêm lại một sự hứng thú cho người đọc.

        3. Thông qua những tác phẩm truyện - ký giàu tính chân thực, phong phú về nội dung phản ánh và có nhiều nét mới lạ, độc đáo về nghệ thuật, Linh Nga Niê Kdam đã tự khẳng định được vị trí và những đóng góp quan trọng của mình trong văn xuôi các dân tộc Tây Nguyên. Điểm thành công nhất trong văn xuôi của chị là đã biết kế thừa tinh hoa văn hoá, kho tàng văn học truyền thống Tây Nguyên một cách đầy sáng tạo. Văn chương của chị vừa thể hiện được tư duy hiện đại lại vừa phảng phất hơi thở sử thi huyền thoại; vừa chặt chẽ giàu triết lý vừa lãng mạn bay bổng thiết tha, dịu dàng đầy nữ tính. Bằng sự nỗ lực, bằng sức sáng tạo và trên hết là bằng tình cảm, trái tim, sự nghiệp văn hoá, văn học Tây Nguyên, Linh Nga Niê Kdam ( H’Linh Niê)  đã góp thêm một tiếng nói tâm hồn của người Tây Nguyên trong đời sống văn học các DTTS thời kì hiện đại. Chị xứng đáng là nhà văn nữ DTTS tiêu biểu, là người có nhiều cố gắng góp phần làm giàu có thêm bản sắc dân tộc đối với nền văn học Việt Nam trong thời kì đổi mới và hội nhập.

 

                Vũ Thanh Loan – Luận văn thạc sỹ trường ĐH Thái Nguyên          

 

 

 

 

 

 

 

Bình luận

Tin tức & sự kiện