Linh Nga Nie kdam

Linh nga niek dam

VÔ TẬN, ÂM NHẠC DÂN GIAN CÁC DTTS KON TUM

Được cập nhật bởi Admin ngày 2018-07-04

Trong “ Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên – Kiệt tác Di sản văn hóa & phi vật thể truyền khẩu của nhân loại”,  tỉnh Kon Tum đa sắc dân được coi là vùng đất có vốn văn hóa truyền thống đa dạng, phong phú và đậm đặc nhất.

Trong một vài đặc trưng cơ bản để phân biệt văn hóa của mỗi tộc người, như ngôn ngữ, trang phục, hoa văn thổ cẩm, kiến trúc nhà… thì âm nhạc là loại hình mang nét riêng rõ nhất. Số lượng tộc người thiểu số đông đảo ở Kon Tum, đã làm nên một kho báu sống động về âm nhạc dân gian cổ truyền một vùng đất.

          Trước hết phải nói ngay đến diễn xướng ching chêng,ching goong . Tộc người nào ở Tây Nguyên cũng có tập quán tấu ching goong. Nhưng cơ cấu ching thì lại hoàn toàn khác nhau, từ 1 chiếc ( tộc người Jẻ), 2 chiếc ching Tha ( tộc người BRâu), cho đến 12-15 chiếc của dàn ching goong Sê Đăng, Bâhnar, cho thấy ngay sự phong phú về số lượng. Chưa kể tới mỗi tộc người có hàng chục bài bản ching riêng biệt giành cho mỗi lễ thức. Những bài ching tấu buồn bã trong tang lễ tiễn người về đất nước ông bà, rộn ràng trong các lễ mừng cơm mới, cúng giọt nước tạ ơn các yang linh thiêng cho một vụ mùa no đủ, thành kính chúc thọ người già, sôi nổi mừng thành niên người trẻ, trầm hùng trong ngày mừng chiến thắng hay bỏ mả…Ching Bâhnar trầm sâu như dòng Đăk Bla ngầu đỏ phù sa ; ching arap Jrai phóng khoáng như cơn gió mùa khô cao nguyên; ching Sê Đăng náo nức, rộn ràng nâng bước gái trai vào vòng suang đêm hội.

Nếu sự “ khác lạ ” có  ở số lượng và âm điệu, thì sự đồng nhất lại xuất hiện ở phương thức trình tấu theo ngược chiều kim đồng hồ để đón các thần linh từ phương tây về phương Đông với con người; Và gắn bó sâu đậm với đời sống vui buồn của cộng đồng, âm điệu ching goong Kon Tum dù trầm lắng hay sôi nổi, cũng đều song hành với các vòng suang khoe thân hình uyển chuyển, dịu dàng, mang tính chất dâng hiến của các cô thiếu nữ, cũng theo nội dung từng lễ nghi, theo từng độ tuổi, mà có những động tác, điệu múa biến hóa khác nhau, như suang sơ mơk, suang arap, suang soă tơ moi….  Tiếng ching goong cất lên là khiến tâm hồn con người rạo rực, các chàng trai sẽ muốn hú lên những âm thanh sảng khoái, các cô gái dường như duyên dáng thêm trong váy áo thổ cẩm sặc sỡ ….Bon, kon, plei náo nức hẳn lên, thân thiện chào mời khách gần khách xa về những hội, lễ.

 Có thể lắng nghe đâu đó tiếng đàn t’rưng , ting gling lanh canh đuổi thú nơi con suối chảy, tiếng goong, ting ning, brok tính tang tỏ bày tình yêu của các chàng trai dưới mái Rông, âm thanh bàn tay đua tài vỗ klong pút bì bộp của những người phụ nữ trên rẫy; hay đầu sàn nào trong đêm trăng trong veo tiếng kny nỉ non gọi bạn. Cao vút chấp chới như cánh chim trong vòm xanh đại ngàn là những làn điệu dân ca rnghe, Chim Jil lăm hum dak krong nhịp điệu đằm thắm, rằng “ em đẹp như hoa cheng ret xinh tươi, tóc như suối ngàn êm trôi về xuôi”, hay “ đôi cánh chim lung linh nắng vàng, xinh như dáng em, anh muốn đón em về…” ; bên bếp lửa bập bùng lời hri, Hơ amon, ting ting lúc thủ thỉ tâm tình, lúc trào dâng như con sóng cuộn…kể về những chàng Dăm Noi, Dăm Gyong vừa đẹp trai vừa dũng mãnh bảo vệ bình yên cuộc sống nơi đe, kon, plei lẫn những người con gái Bia Ktor, Bar Rma  xinh đẹp của chính mình…

Ngày nay, Kon Tum còn có sự hiện diện của các DTTS phía Bắc, cũng có truyền thống văn hóa độc đáo không kém. Góp phần làm cho bức tranh âm nhạc thêm đậm đà sắc màu.

Sông Đăk Bla như chiếc tù và thổi qua lòng thành phố Kon Tum xinh đẹp và mến khách, mang theo những âm thanh sống động của văn hóa các tộc người. Hãy đến để trải nghiệm với những điều tuyệt đẹp vô tận ấy của âm nhạc các DTTS Kon Tum nhé.

 

Bình luận

Tin tức & sự kiện